1989 fu un an mirabil, unulu di a\u0163el\u2019i an\u2019i \u0163i ar\u0103m\u00e2n \u00een istorie f\u0103r\u0103 dreptu di apel. Statile ma multu i ma pu\u0163\u00e2n chentral-europeane– Bulgaria, Cehoslovachia di atum\u0163ea, Polonia, Rom\u00e2nia \u015fi Ungaria — earaa tricute tru Estul a continentului, un Estu acceptat si eara sum influen\u0163a sovietic\u0103, comunistu. Spri bitisita a \u0163ilui di al doilea polim mondial, m\u0103rile puteri occidentale fur\u00e2 simfune, tru negocieri cu Stalin, ca aest\u0103 parte a continentului s\u0103 treac\u0103, \u00eentr-un anumit procentu, sum controlul sovietic, directu a Armat\u00e2l\u2019ei Aro\u015fe. Achic\u00e2sirea scris\u0103 di Stalin pi un peatic di h\u00e2rtie \u00eel\u2019i didea a Rom\u00e2niil\u2019ei \u0163el ma marile procentu di control sovietic, 90 tru sut\u0103. Eara practic un\u00e2 cedare a alia\u0163ilor occidentali, pi schinarea a unui popul care suferi mare zahmete un\u00e2 giumitate di secol din cauza a comunismului pi care m\u0103rile puteri \u00eel accepta s\u0103 si instaleaze tru v\u00e2silia a lor. Pi n\u00e2ng\u00e2 aest\u00e2, procentile ni\u0163e nu au mata contar\u00e2, Stalin achic\u00e2sinda s\u0103 instaleadz\u00e2 reghimuri comuniste tru tute statile estice, inclusiv \u00een partea di-tru Ghirm\u00e2nia ocupat\u0103 di Armata Ro\u015fie \u015fi care si constituia \u00eentr-un stat separat. Anamisa di noi \u015fi Europa democrat\u0103 c\u0103dzu un\u00e2 Cortin\u0103 di Her. Dup\u0103 ma ghine di 4 dechenii di comunismu, \u0163\u0103rile \u015fi populile estu-europeane decisir\u00e2 s\u0103 avin\u00e2 aestu reghim, cama multu ales c\u0103 \u015fi tru Uniunea Sovietic\u0103 sistemulu eara b\u00e2gat sum semnul a \u00eentribaril\u2019ei.<\/p>\n
\n
<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Tru 1989, la Malta, lideril\u2019i american\u2019i \u015fi a\u0163ei sovieti\u0163i anula achic\u00e2sirile di la Ialta, di-tru 1945, \u015fi accepta libirtatea a statilor di-tru fostul lag\u0103r comunistu. Rom\u00e2nia si afla total sum controlul a ultimului reghim stalinistu di-tru Estul a Europ\u00e2l\u2019ei, a\u0163el a cultului a so\u0163ilor Ceau\u015fescu, cu accente maoiste \u015fi ma multu nordu-coreane. P\u00e2n\u0103 tru andreu 1989, tute statile estu-europeane avea fapt\u00e2 al\u00e2xirea, \u015fi avea renun\u0163at\u00e2 la putearea absolut\u0103 a comunismului \u015fi tric\u00e2nda, tru diferite turlii, la un sistem multipartid \u015fi democra\u0163ie bazat\u0103 pi alidzeri libire, cu economie di p\u00e2zare. \u00cen Rom\u00e2nia, Ceau\u015fescu era diznou aleptu la Congresulu di-tru meslu brumar, lichid\u00e2nda i\u0163e speran\u0163\u0103 c\u0103 ra\u0163iunea va azving\u00e2 \u015fi va renun\u0163\u00e2 la puteare. Sau c\u0103 politician\u2019il\u2019i comuni\u015fti \u0163i st\u0103p\u00e2nea Rom\u00e2nia vrea s-alidzea reforma \u015fi renun\u0163area la dictatura a so\u0163ilor Ceau\u015fescu. Reghimulu dictatorial eara ama foarte sertu \u015fi puternic, disiden\u0163a hiinda exclus\u0103 ic\u0103 ba\u015fi imposibil\u0103. Tru andreu 1989, Rom\u00e2nia avea r\u0103mas\u00e2 ninca tru canoanile stricte a comunismului pur \u015fi dur, \u00eentr-un\u00e2 tensiune extrem\u0103, cu ixiche ama di planuri di ie\u015fire din situa\u0163ie. Agiumse li\u015for tr\u00e2 videare c\u0103 ma\u015fi un\u00e2 revolt\u0103 popular\u0103 poate s\u00e2-l curm\u00e2 reghimulu comunist anacronic \u015fi si a\u015ftepta sc\u00e2nteal\u2019ea care s\u0103 duc\u0103 la explozie. Aesta ap\u0103ru tru a\u0163el ma cosmopolitulu c\u00e2s\u00e2b\u0103 a li Rom\u00e2nie di atum\u0163ea, \u00een Timi\u015foara di-tru vestul ah\u00e2t di aprucheat di Occidentu.<\/p>\n
\n
<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
C\u00e2ndu pastorulu Laszlo Tokes, foarte critic cu reghimulu comunistu, agiumse s\u0103 hib\u00e2 evacuat di poli\u0163ia secret\u0103, celebra Securitate, oamin\u2019il\u2019i, timi\u015forean\u2019il\u2019i tricur\u00e2 priste i\u0163e fric\u00e2 \u015fi arhiusir\u00e2 s\u0103 protesteadz\u00e2 tut cama puternic, tru forme nemaividzute \u015fi di nib\u00e2gare cu mintea \u00een Rom\u00e2nia a lu Ceau\u015fescu. Represiunea martiriz\u0103 Timi\u015foara ma multe dz\u00e2le, p\u00e2n\u0103 c\u00e2ndu, pi 21 andreu, Bucure\u015ftiul explod\u0103, pl\u00e2sc\u00e2ni \u015fi el. Di-tru 16 andreu 1989, hib\u00e2 \u0163i dzu\u00e2 \u00eensemn\u0103 dz\u0103\u0163 di martiri tru represiunea comunist\u0103 di la Timi\u015foara, iara la 20 andreu, c\u00e2s\u00e2b\u0103lu \u00eens\u00e2ndzirat si declara liber di comunismu. Vineri, 22 andreu 1989, Nicolae \u015fi Elena Ceau\u015fescu p\u0103r\u0103sea putearea \u00een debandad\u0103, eara aresta\u0163 di armat\u0103 \u015fi, dup\u0103 giudicata a unui complet di urgen\u0163\u0103, eara executa\u0163 pi 25 decembrie. Rom\u00e2nia intra \u00eentr-un\u00e2 tranzi\u0163ie complicat\u0103 spri democra\u0163ie \u015fi economie di p\u00e2zare, \u0163i, dup\u0103 24 di an\u2019i, spune un\u00e2 \u0163ar\u0103 integrat\u0103 tru Europa unit\u0103 \u015fi dezvoltat\u0103, di avea fut\u00e2 scoas\u0103 cu for\u0163a la bitisita a doilui polim mondial.<\/p>\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
1989 fu un an mirabil, unulu di a\u0163el\u2019i an\u2019i \u0163i ar\u0103m\u00e2n \u00een istorie f\u0103r\u0103 dreptu di apel. Statile ma multu i ma pu\u0163\u00e2n chentral-europeane– Bulgaria, Cehoslovachia di atum\u0163ea, Polonia, Rom\u00e2nia \u015fi Ungaria — earaa tricute tru Estul a continentului, un Estu acceptat si eara sum influen\u0163a sovietic\u0103, comunistu. Spri bitisita a \u0163ilui di al doilea […]<\/p>\n","protected":false},"author":124,"featured_media":186163,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[47548],"tags":[],"coauthors":[],"class_list":["post-186161","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-focus"],"acf":[],"yoast_head":"\n