{"id":187216,"date":"2016-09-16T22:20:00","date_gmt":"2016-09-16T19:20:00","guid":{"rendered":"http:\/\/devrri.freshlemon.ro\/actualitati\/paramithulu-a-leului-moneda-romanilor-18-09-2016-187216.html"},"modified":"2016-09-16T22:20:00","modified_gmt":"2016-09-16T19:20:00","slug":"paramithulu-a-leului-moneda-romanilor-18-09-2016","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.rri.ro\/ro_ar\/actualitati\/focus\/paramithulu-a-leului-moneda-romanilor-18-09-2016-id187216.html","title":{"rendered":"Paramithulu a leului, moneda rom\u00e2n\u2019ilor  (18.09.2016)"},"content":{"rendered":"<p>Tru 1835, \u00een dzuua di 16 agheazm\u0103ciune, domnitorulu  a Muntenilei, prin\u0163ul Alexandru Ghica,  oficializ\u0103 leulu ca moned\u0103 a principatului a lui. Easte un momentu di pionierat, principatile rom\u00e2ne\u015fti eara ninca separate, a\u015fi cum vrea m\u0103rile puteri. Tru a\u0163ist contextu, domnul muntean  aleapse leulu s\u0103 hib\u0103 moneda a \u0163ar\u00e2l\u2019ei a lui, iu urdina un\u0103 multitudine di monede xeane, care din Occidentu, care di-tru Orientul a tur\u0163\u00e2lor. Di toate aeste monede, talerulu olandez, loventhaler pi numa lui, eara \u0163ea mai populara. Eara un\u0103 moned\u0103 musat\u0103, cu un leu\/liundar \u0163i si alin\u0103, rampantu, pi avers, di iu \u00ee\u015fi  lo \u015fi numa taler-leu. Eara un\u0103 moned\u0103 multu utilizat\u0103 tru a\u0163ist\u0103 parte a Europ\u00e2lei, concur\u00e2nda paraua otoman\u0103. Alt\u0103 turlie, \u015fi albanezil\u2019i \u015fi bulgaril\u2019i \u015fi-u numir\u0103 moneda na\u0163ional\u0103, \u00een func\u0163iune \u015fi az\u0103, dup\u0103 talerulu-leu a olandezilor. \u015ei \u00een Republica Moldova, moneda na\u0163ional\u0103 are numa leu, ama aoa\u0163e explica\u0163ia easte diferit\u0103. Nu easte zborulu di un\u0103 aleadzire istoric\u0103, pricum \u00een Albania \u015fi Bulgaria, \u0163i di numa istoric\u0103 purtat\u0103 di moneda \u0163ar\u00e2lei, Rom\u00e2nia, din care Republica Moldova fu arupt\u0103 di Stalin, tru 1940.<\/p>\n<p>&#13;<br \/>\n&#13;<\/p>\n<p>&#13;<br \/>\n&#13;<\/p>\n<p>Leulu a rom\u00e2ni\u2019lor  \u00eenflori\u201d dup\u0103 1859, c\u00e2nd dubla aleadzire a domnitorului Alexandru Ioan Cuza, la Ia\u015fi \u015fi la Bucure\u015fti, u \u00eenf\u0103ptui unirea Moldov\u00e2lei cu Muntenia. Easte arhiusita a f\u0103vrusirile\u2019i \u015fi consolidaril\u2019i a statului rom\u00e2n, cu crearea institu\u0163iilor a lui esen\u0163iale. Leulu di-tru sistemulu monetar a lu Cuza avea 100 di subdiviziuni, a\u015fi cum func\u0163ioneadz\u0103 \u015fi az\u0103. Cuza, cu tute aeste, nu  putu s\u0103 introduc\u0103 moneda na\u0163ional\u0103 di aform\u2019ia c\u0103 \u00eens\u0103\u015fi unirea principatilor era vulnerabil\u0103 \u015fi nirecunoscut\u0103 ofi\u0163ial di m\u0103rile puteri care \u00ee\u015fi impunea vrearea tru a\u0163ist\u0103 parte a lumilei. Tot cu scupolu s\u0103-\u015fi salveadz\u0103 unirea, acceptat\u0103 c\u00e2t b\u00e2na Cuza, el fu obligat s\u0103 abdic\u0103 \u015fi fu adus un prin\u0163u ghirman, Carol. La mai pu\u0163\u00e2n di un an di la alinarea pi tron, tru 1867, domnitorulu Carol l stabilea\u015fte moneda na\u0163ional\u0103 cu numa leu, ca un\u0103 moned\u0103 bimetalic\u0103 cu etalonulu la 5 grame di argint\/asime sau 0,3226 grame di aur\/mal\u00e2m\u0103 \u015fi av\u00e2nda ca subdiviziune banulu, \u00een numir di 100. Primile monede rom\u00e2ne\u015fti emise, cu ng\u00e2tan, fur\u0103 a\u0163eale divizionare di brondzu, di 1 ban, 2 bani, 5 bani \u015fi 10 bani, care fur\u0103 b\u0103tute la Londra. Anulu urm\u0103tor, 1868, fu b\u00e2gat\u0103 \u00een circula\u0163ie prima moned\u0103 rom\u00e2neasc\u0103 di aur, \u00een valoare di 20  lei. Easte celebrul pol, derivat di-tru francezulu napoleon di malm\u0103. Moneda rom\u00e2neasc\u0103, semnu puternic a suveranitatilei, si-are consolidat\u0103 u chirolu, un\u0103oar\u00e2 cu \u0163ara condus\u0103 di Carol l.<\/p>\n<p>&#13;<br \/>\n&#13;<\/p>\n<p>&#13;<br \/>\n&#13;<\/p>\n<p>La 3 mar\u0163u 1870 easte \u00eenhiin\u0163at\u0103 \u015fi Monet\u0103ria Statului, care bate leulu rom\u00e2nescu di mal\u0103m\u0103 \u015fi asime \u015fi ban\u2019il\u2019i divizionari di brondzu. Primile bancnote rom\u00e2ne\u015fti fur\u0103 biletile ipotecare di-tru 1877 care \u00ee\u015fi propunea s\u0103 sus\u0163\u00e2n\u0103 Rom\u00e2nia tru Polimulu a l\u2019ei  di independen\u0163\u0103 fa\u0163\u0103 di Imperiul otoman. Dup\u0103 a\u0163ist momentu istoric, Rom\u00e2nia si proclaam\u0103 regat, iar tru a\u0163elu\u015fi an, 1880, easte \u00eenhiin\u0163at\u0103 \u015fi Banca Na\u0163ional\u0103 a Rom\u00e2niilei, singura abilitat\u0103, di atum\u0163ea, s\u0103 emit\u0103 moned\u0103 di metal \u015fi h\u00e2rtie. De-a lungul a chirolui \u015fi a zbuciumat\u00e2l\u2019ei istorie, ma multu a secolului XX, leulu rom\u00e2nescu  cunoscut tute turliile di al\u00e2xiri, denomin\u0103ri \u015fi evolu\u0163ii, inclusiv \u00een forma preferat\u0103 di numisma\u0163. Tru 2005, moneda rom\u00e2neasc\u0103 fu denominat\u0103, adic\u0103 \u00eel\u2019i si t\u0103l\u2019iar\u0103 4 zerouri din coad\u0103, tra s\u0103 hib\u0103 ma li\u015for s\u0103 si comparar\u0103 cu euro, moneda unic\u0103 a Uniunilei European\u0103. Atum\u0163ea si \u015ftea c\u0103 Rom\u00e2nia va s\u0103 adopt\u0103 euro tru 2019, ama aest\u0103 dat\u0103 fu clar infirmat\u0103, f\u0103r\u0103 s\u0103 hib\u0103 oferit un altu momentu a dispari\u0163il\u2019ei a leului \u015fi transformarea lui \u00een euro. La denominare \u00eel\u2019i si deade un\u0103 num\u0103 nau\u0103, RON, \u00een loc di ROL, a\u0163ea \u0163i vrea s\u0103 sumcundil\u2019iadz\u0103 faptul c\u0103 easte zborulu di un leu nou. Tora, n\u0103 nvi\u0163\u0103m, deja, cu n\u0103ulu leu \u015fi pre\u0163urile f\u0103r\u0103 multe zerouri la coad\u0103, ahtare turlie c\u0103 zbur\u00e2m tut di un singur leu, a\u0163el pi care va-l ufilism ninca  \u0163iva ani, care pare \u0103 si aib\u0103 stabilizat\u0103 la un cursu simetric di 4,4 lei tr\u00e2 un euro.<\/p>\n<p>&#13;<br \/>\n&#13;<\/p>\n<p>Autor: Marius Ti\u0163a<\/p>\n<p>&#13;<br \/>\n&#13;<\/p>\n<p>Arm\u00e2nipsi: Hristu Steriu<\/p>\n<p>&#13;<br \/>\n&#13;<\/p>\n<p>&#13;<br \/>\n&#13;<\/p>\n<p>&#13;<br \/>\n&#13;<\/p>\n<p>&#13;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tru 1835, \u00een dzuua di 16 agheazm\u0103ciune, domnitorulu a Muntenilei, prin\u0163ul Alexandru Ghica, oficializ\u0103 leulu ca moned\u0103 a principatului a lui. Easte un momentu di pionierat, principatile rom\u00e2ne\u015fti eara ninca separate, a\u015fi cum vrea m\u0103rile puteri. Tru a\u0163ist contextu, domnul muntean aleapse leulu s\u0103 hib\u0103 moneda a \u0163ar\u00e2l\u2019ei a lui, iu urdina un\u0103 multitudine di [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":124,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[47548],"tags":[],"coauthors":[],"class_list":["post-187216","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-focus"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.3 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Paramithulu a leului, moneda rom\u00e2n\u2019ilor (18.09.2016) - Radio Rom\u00e2nia Interna\u021bional<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.rri.ro\/ro_ar\/actualitati\/focus\/paramithulu-a-leului-moneda-romanilor-18-09-2016-id187216.html\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"ro_RO\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Paramithulu a leului, moneda rom\u00e2n\u2019ilor (18.09.2016) - Radio Rom\u00e2nia Interna\u021bional\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Tru 1835, \u00een dzuua di 16 agheazm\u0103ciune, domnitorulu a Muntenilei, prin\u0163ul Alexandru Ghica, oficializ\u0103 leulu ca moned\u0103 a principatului a lui. Easte un momentu di pionierat, principatile rom\u00e2ne\u015fti eara ninca separate, a\u015fi cum vrea m\u0103rile puteri. Tru a\u0163ist contextu, domnul muntean aleapse leulu s\u0103 hib\u0103 moneda a \u0163ar\u00e2l\u2019ei a lui, iu urdina un\u0103 multitudine di [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.rri.ro\/ro_ar\/actualitati\/focus\/paramithulu-a-leului-moneda-romanilor-18-09-2016-id187216.html\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Radio Rom\u00e2nia Interna\u021bional\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2016-09-16T19:20:00+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Marius Ti\u0163a\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Marius Ti\u0163a\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"4 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.rri.ro\\\/ro_ar\\\/actualitati\\\/focus\\\/paramithulu-a-leului-moneda-romanilor-18-09-2016-id187216.html#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.rri.ro\\\/ro_ar\\\/actualitati\\\/focus\\\/paramithulu-a-leului-moneda-romanilor-18-09-2016-id187216.html\"},\"author\":{\"name\":\"Marius Ti\u0163a\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.rri.ro\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/95ad5ffea8245c8644a7761f668e2348\"},\"headline\":\"Paramithulu a leului, moneda rom\u00e2n\u2019ilor (18.09.2016)\",\"datePublished\":\"2016-09-16T19:20:00+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.rri.ro\\\/ro_ar\\\/actualitati\\\/focus\\\/paramithulu-a-leului-moneda-romanilor-18-09-2016-id187216.html\"},\"wordCount\":747,\"articleSection\":[\"Focus\"],\"inLanguage\":\"ro-AR\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.rri.ro\\\/ro_ar\\\/actualitati\\\/focus\\\/paramithulu-a-leului-moneda-romanilor-18-09-2016-id187216.html\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.rri.ro\\\/ro_ar\\\/actualitati\\\/focus\\\/paramithulu-a-leului-moneda-romanilor-18-09-2016-id187216.html\",\"name\":\"Paramithulu a leului, moneda rom\u00e2n\u2019ilor (18.09.2016) - Radio Rom\u00e2nia Interna\u021bional\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.rri.ro\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2016-09-16T19:20:00+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.rri.ro\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/95ad5ffea8245c8644a7761f668e2348\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.rri.ro\\\/ro_ar\\\/actualitati\\\/focus\\\/paramithulu-a-leului-moneda-romanilor-18-09-2016-id187216.html#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"ro-AR\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.rri.ro\\\/ro_ar\\\/actualitati\\\/focus\\\/paramithulu-a-leului-moneda-romanilor-18-09-2016-id187216.html\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.rri.ro\\\/ro_ar\\\/actualitati\\\/focus\\\/paramithulu-a-leului-moneda-romanilor-18-09-2016-id187216.html#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Prima pagin\u0103\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.rri.ro\\\/ro_ar\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Actualitati\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.rri.ro\\\/actualitati\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Focus\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.rri.ro\\\/actualitati\\\/focus\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":4,\"name\":\"Paramithulu a leului, moneda rom\u00e2n\u2019ilor (18.09.2016)\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.rri.ro\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.rri.ro\\\/\",\"name\":\"Radio Rom\u00e2nia Interna\u021bional\",\"description\":\"Totul despre Rom\u00e2nia \u015fi rom\u00e2ni, \u00een 13 limbi\\\/dialecte!\",\"inLanguage\":\"ro-AR\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.rri.ro\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/95ad5ffea8245c8644a7761f668e2348\",\"name\":\"Marius Ti\u0163a\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.rri.ro\\\/ro_ar\\\/author\\\/marius-tita\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Paramithulu a leului, moneda rom\u00e2n\u2019ilor (18.09.2016) - Radio Rom\u00e2nia Interna\u021bional","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.rri.ro\/ro_ar\/actualitati\/focus\/paramithulu-a-leului-moneda-romanilor-18-09-2016-id187216.html","og_locale":"ro_RO","og_type":"article","og_title":"Paramithulu a leului, moneda rom\u00e2n\u2019ilor (18.09.2016) - Radio Rom\u00e2nia Interna\u021bional","og_description":"Tru 1835, \u00een dzuua di 16 agheazm\u0103ciune, domnitorulu a Muntenilei, prin\u0163ul Alexandru Ghica, oficializ\u0103 leulu ca moned\u0103 a principatului a lui. Easte un momentu di pionierat, principatile rom\u00e2ne\u015fti eara ninca separate, a\u015fi cum vrea m\u0103rile puteri. Tru a\u0163ist contextu, domnul muntean aleapse leulu s\u0103 hib\u0103 moneda a \u0163ar\u00e2l\u2019ei a lui, iu urdina un\u0103 multitudine di [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.rri.ro\/ro_ar\/actualitati\/focus\/paramithulu-a-leului-moneda-romanilor-18-09-2016-id187216.html","og_site_name":"Radio Rom\u00e2nia Interna\u021bional","article_published_time":"2016-09-16T19:20:00+00:00","author":"Marius Ti\u0163a","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"Marius Ti\u0163a","Est. reading time":"4 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.rri.ro\/ro_ar\/actualitati\/focus\/paramithulu-a-leului-moneda-romanilor-18-09-2016-id187216.html#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.rri.ro\/ro_ar\/actualitati\/focus\/paramithulu-a-leului-moneda-romanilor-18-09-2016-id187216.html"},"author":{"name":"Marius Ti\u0163a","@id":"https:\/\/www.rri.ro\/#\/schema\/person\/95ad5ffea8245c8644a7761f668e2348"},"headline":"Paramithulu a leului, moneda rom\u00e2n\u2019ilor (18.09.2016)","datePublished":"2016-09-16T19:20:00+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.rri.ro\/ro_ar\/actualitati\/focus\/paramithulu-a-leului-moneda-romanilor-18-09-2016-id187216.html"},"wordCount":747,"articleSection":["Focus"],"inLanguage":"ro-AR"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.rri.ro\/ro_ar\/actualitati\/focus\/paramithulu-a-leului-moneda-romanilor-18-09-2016-id187216.html","url":"https:\/\/www.rri.ro\/ro_ar\/actualitati\/focus\/paramithulu-a-leului-moneda-romanilor-18-09-2016-id187216.html","name":"Paramithulu a leului, moneda rom\u00e2n\u2019ilor (18.09.2016) - Radio Rom\u00e2nia Interna\u021bional","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.rri.ro\/#website"},"datePublished":"2016-09-16T19:20:00+00:00","author":{"@id":"https:\/\/www.rri.ro\/#\/schema\/person\/95ad5ffea8245c8644a7761f668e2348"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.rri.ro\/ro_ar\/actualitati\/focus\/paramithulu-a-leului-moneda-romanilor-18-09-2016-id187216.html#breadcrumb"},"inLanguage":"ro-AR","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.rri.ro\/ro_ar\/actualitati\/focus\/paramithulu-a-leului-moneda-romanilor-18-09-2016-id187216.html"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.rri.ro\/ro_ar\/actualitati\/focus\/paramithulu-a-leului-moneda-romanilor-18-09-2016-id187216.html#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Prima pagin\u0103","item":"https:\/\/www.rri.ro\/ro_ar"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Actualitati","item":"https:\/\/www.rri.ro\/actualitati"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Focus","item":"https:\/\/www.rri.ro\/actualitati\/focus"},{"@type":"ListItem","position":4,"name":"Paramithulu a leului, moneda rom\u00e2n\u2019ilor (18.09.2016)"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.rri.ro\/#website","url":"https:\/\/www.rri.ro\/","name":"Radio Rom\u00e2nia Interna\u021bional","description":"Totul despre Rom\u00e2nia \u015fi rom\u00e2ni, \u00een 13 limbi\/dialecte!","inLanguage":"ro-AR"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.rri.ro\/#\/schema\/person\/95ad5ffea8245c8644a7761f668e2348","name":"Marius Ti\u0163a","url":"https:\/\/www.rri.ro\/ro_ar\/author\/marius-tita"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.rri.ro\/ro_ar\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/187216","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.rri.ro\/ro_ar\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.rri.ro\/ro_ar\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.rri.ro\/ro_ar\/wp-json\/wp\/v2\/users\/124"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.rri.ro\/ro_ar\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=187216"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.rri.ro\/ro_ar\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/187216\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.rri.ro\/ro_ar\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=187216"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.rri.ro\/ro_ar\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=187216"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.rri.ro\/ro_ar\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=187216"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.rri.ro\/ro_ar\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=187216"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}