Tr\u0103 a IX-a oar\u0103 di la proclamarea a independen\u0163\u0103l\u2019ei, tru 1991, cet\u0103\u0163ean\u2019il\u2019i ali Ripublica Moldova suntu gri\u0163 tra \u015f-aleag\u0103 parlamentarl\u2019i, a\u0163el\u2019i 101 membrii a parlamentului unicamearal. Alidzerli dit aestu mesu \u015fcurtu s-dizv\u0103rtescu dup\u0103 un sistem mixt tru cari 50 di parlamentari suntu alep\u0163\u0103 tru un\u0103 circumscrip\u0163ie unic\u0103 na\u0163ional\u0103 iara alan\u0163\u0103, 51, tru circumscrip\u0163ii teritoriale. Dit aesti dit soni, dau\u0103 circumscrip\u0163ii suntu tru regiunea autonom\u0103 g\u0103g\u0103uz\u0103, dau\u0103 tru spa\u0163iul transnistrean controlat di secesioni\u015ftii andrup\u0103\u0163 di Moscova, iara trei suntu ndrepti tr\u0103 cet\u0103\u0163en\u2019il\u2019i moldoveni dit xin\u0103tate, ic\u0103, dup\u0103 numili ufi\u0163ial, “tu Asc\u0103pitat\u0103 di Ripublica Moldova” \u015fi “tru Apirit\u0103 di Ripublica Moldova”, treia hiinda “SUA, Canada”. <\/p>\n
\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Tru tricutlu nu dipu dip\u0103rtosu, alidzerli parlamentare dit Ripublica Moldova avea un\u0103 miz\u0103 multu ma mari, prezidentul a cratluihiindalui aleptu di c\u0103tr\u0103 Parlamentu, cu votlu a trei \u0163in\u0163imi dit numirlu a deputa\u0163lor. Tru bitisita a anlui 2009, dup\u0103 bitisearea a a\u0163ilor dau\u0103 mandate a prezidentului comunistu Vladimir Voronin vini un\u0103 perioad\u0103 di doi an3i \u015fi giumitati cu trei prezident\u0103 interimari. Tru 2012, Parlamentul aleapsi un prezidentu niafiliat politic iara tru bitisitlu a mandatlui a ai\u015ftui n\u0103ulu prezidentu numata fu aleptu di Parlament c\u0103 ma\u015fi prit vot universal. Alidzerli legislative dit 1998, adusir\u0103 supriza incredibil\u0103l\u2019ei resurec\u0163ii a Partidlui Comunistu, cari amint\u0103 nai ma multe locuri tru parlamentu ama nu \u015fi majoritatea. Va u fac\u0103 la yinitoarili alidzeri, tru 2001, cu un ca ti ciudie record di 71 di posturi dit 101. Dupu patru ani, tut Partidlu Comunist amint\u0103 majoritatea, constituindalui un n\u0103u record tru lumea dimocratic\u0103 \u015fi maxus tru spa\u0163iul fost\u0103l\u2019ei Uniuni Sovieti\u0163i iu partidile comuniste fur\u0103 cutugursiti, maxus la vot. 2009 easti, ama, un an cl\u2019eaie tra sistemul electoral dit Republica Moldova. <\/p>\n
\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Partidul Comunist \u015f-anv\u0103rtu\u015feadz\u0103 niheam\u0103 majoritatea parlamentar\u0103 ama i\u015fearea dit scen\u0103 a lidirului absolut, Vladimir Voronin, dup\u0103 doau\u0103 mandate di prezidentu a statului, alas\u0103 partidul f\u0103r\u0103 un\u0103 figur\u0103 dominant\u0103 axi s-amint\u0103 dizn\u0103u preziden\u0163il\u2019ea. Efectul easti unu ca ti ciudie, alegerile suntu \u0163\u0103nuti dizn\u0103 dup\u0103 ma\u015fi trei me\u015fi. Partidul Comunist ma largu cheari a\u015fe c\u0103 numata agiundzea majoritatea parlamentar\u0103 iar tru caplu a statlui yini un\u0103 perioad\u0103 di interimat. Tru aestu interval s-l\u2019ia apofasea ca func\u0163ia di prezidentu ali Ripublic\u0103 Moldova s-hib\u0103 b\u0103gat\u0103 dinintea a sufragiului universal. N\u0103i alidzeri tra legislativlu di Chi\u015fin\u0103u s-\u0163\u0103n tru 2010, nica \u0219i f\u0103r\u0103 s-apr\u0103ft\u0103seasc\u0103 majoritatea, partidul comunist arm\u00e2ne nai v\u0103rtosu dit fosta republic\u0103 sovietic\u0103. T\u0103\u015f pisti nica un mandat di patru ani partidlu comunist cadi di pi aestu prot loc, tru favoarea a sociali\u0219tilor, un partid \u0163i pari c\u0103 s-h\u0103rnea\u015fti dit for\u021b\u0103li a a\u0163ilui \u0163i avea dominat\u0103 putearea Chi\u0219in\u0103u. <\/p>\n
\n
<\/p>\n
Evolu\u021biile politi\u0163i dit spa\u021biul ali Ripublic\u0103 Moldova suntu spectaculoase, tru an\u2019il\u2019I dit soni. Rom\u00e2nia, dit truplua curi Stalin lo majoritatea teritoriilor ti formeadz\u0103 tora Ripublica Moldova, ma largu easti un\u0103 atrac\u021bie, ti furn\u2019ia a apartenen\u021b\u0103l\u2019ei a l\u2019ei la spa\u021biul euro-atlantic \u0219i, dealihea, a istoriil\u2019ei \u0219i a limb\u0103l\u2019ei comune. Tru idyiul chiro, influen\u021ba rus\u0103 easti \u0219i ea tut ma v\u0103rtoas\u0103, di s-h\u0103rsea\u015fti di pozi\u021bia acutotalui devotat\u0103 andicra di Moscova a prezidentului Igor Dodon. Tru chirolu dit soni, ama, doctrinele politi\u0163i suntu al\u0103xiti di len turlii di parei di afaceri ma pu\u021b\u0103 ic\u0103 ici chiscini, cari ies tru scena rezervat\u0103 a partidilor politi\u0163i, di bag\u0103 zori v\u0103rtosu tra priloarea a putearil\u2019i, prit alidzeri \u0219i tut\u0103 gama di mecanisme democratice. <\/p>\n
\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Ca ti ciudie, tru idyiul chiro cu alidzerli tra parlamentul di Chi\u0219in\u0103u s-dizv\u0103rtea\u015fti \u015fi un\u0103 turlie di referendum cari \u0219-pripuni s-adun\u0103 tu agiutorlu popular tamam tra n\u2019ic\u015furarea a numirlui di membri a ai\u015ftui for legislativ. Easti orlea zorlea un subiectu populistu cari s-adavg\u0103 la alti mecanisme di influen\u021bare a alidzerlor tr\u0103 favoarea a unui partid ic\u0103 altu. Electoratul s-aprochi di \u0163ifra di trei milioane, tut ah\u00e2t hiindalui \u0219i popula\u021bia a statlui. Exighiseri yin dit atea c\u0103 mult\u0103 cet\u0103\u021beni ali Ripublica Moldova fudzir\u0103 tru xeani ic\u0103 tru Rom\u00e2nia. El\u2019i nu angreac\u0103 tru catagrafie ama au ndreptu di vot. N\u0103diili ca Republica Moldova s-acat\u0103 calea a dezvoltaril\u2019ei democrati\u0163i, europeani, suntu \u0219i eale ligate di votlu \u0219i mintearea a a\u0163ilor cari b\u0103neadz\u0103 tru xin\u0103tati. Easti un\u0103 nau\u0103 \u0219ans\u0103 tra aestu stat cu un\u0103 majoritate rom\u00e2nofon\u0103 a curi modernizare democratic\u0103 am\u0103n\u0103, yinitorl\u2019I patru an\u2019i hiinda orlea zorlea dependin\u021b\u0103 di rezultatlu a alidzerlor.<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Autor: Marius Ti\u0163a<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Arm\u00e2nipsearea: Ta\u015fcu Lala<\/p>\n
\n
<\/p>\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Tr\u0103 a IX-a oar\u0103 di la proclamarea a independen\u0163\u0103l\u2019ei, tru 1991, cet\u0103\u0163ean\u2019il\u2019i ali Ripublica Moldova suntu gri\u0163 tra \u015f-aleag\u0103 parlamentarl\u2019i, a\u0163el\u2019i 101 membrii a parlamentului unicamearal. Alidzerli dit aestu mesu \u015fcurtu s-dizv\u0103rtescu dup\u0103 un sistem mixt tru cari 50 di parlamentari suntu alep\u0163\u0103 tru un\u0103 circumscrip\u0163ie unic\u0103 na\u0163ional\u0103 iara alan\u0163\u0103, 51, tru circumscrip\u0163ii teritoriale. Dit […]<\/p>\n","protected":false},"author":124,"featured_media":69794,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[47548],"tags":[46536,29251,31175,46474,48289],"coauthors":[],"class_list":["post-187608","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-focus","tag-alidzeri","tag-chisinau","tag-igor-dodon","tag-ripublica-moldova","tag-vladimir-voronin"],"acf":[],"yoast_head":"\n