Statlu na\u0163ional s-timil\u2019iusi pi apelu a unal\u2019ei majoritati na\u0163ional\u0103 tra sa s-timl\u2019iusasca. Ama tru statlu na\u0163ional, unaoara thimil\u2019iusit, aavea \u015fi minorit\u0103\u0163 cari nica \u015fi tru absen\u0163a a nascantor politit di dezna\u0163ionalizari au tu minti asimilarea. Niti Rom\u00e2nia nu feati excep\u0163ie di la regula a statlui na\u0163ional a curu iner\u0163ie easti c\u0103tra asimilari \u015fi omogenizari. Procesul prit cari un stat se \u201dnationaliza\u201d, dimi agiundzea omogen dit videala etnica, lo numa a natiunil\u2019ei majoritara. Tru Rom\u00e2nia aesta agiumsi cu numa \u201drom\u00e2nizari\u201d. Istoriclu Lucian Boia easti nai ma controversat istoric dit Rom\u00e2nia contemporan\u0103 cate li provoca tuti cliseele si prigiudicatli dit istoria national\u0103 a Rom\u00e2niil\u2019ei. Atel dit soni a lui volum, \u201dRom\u00e2nizaria ali Rom\u00e2nie\u201d, tru cari zburasti dispri mecanismul prit cari Rom\u00e2nia agiumsi ma omogen\u0103 dit videala etnica, scoasi tru migdani controversi. <\/p>\n
\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Boia cundil\u2019e ti elementili constitutive a natiuniil\u2019ei prit atea tra sda spuna cari easti definirea a aistei:<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\u201dMa sa zburam tru marea parti, ari ateali dau\u0103 turlii di natiune, di idiologie national\u0103, natiunea di tip francez si natiunea di tip german, zburascu ti secolu 19-ti. Natiunea francez\u0103 inaugurat\u0103 di revolutia francez\u0103, easti una natiuni politic\u0103, tani di truplui politic a natiunil\u2019ei cari ti s-hiba originea, limb\u0103 si alte considerente. Natiunea german\u0103 easti una di ordin etnic, esta german cate ti aminta german. Dimec ti aminta german si agiundza francez. Tru ti mutreasti Rom\u00e2nia, rom\u00e2nii aleapsira varianta german\u0103 a natiunil\u2019ei. Easti limbid c\u0103 tra multa di rom\u00e2n\u2019i natiunea easti un conceptu cari acata tru isapi etnicitatea. Cum s-esta rom\u00e2n maca esta neamtu? Cum s\u0103-l\u2019i exighsim a unei buna parti a rom\u00e2n\u2019ilor c\u0103 una fara poati s-hib\u0103 rom\u00e2n? Easti logic tru mintea a lui. Ama easti una conceptie a natiunil\u2019i pi cali tra s-hiba nastricut\u0103. Cu tuti aesti tendita general\u0103 tru lumea civilizat\u0103 easti tra s-acata calea cata natiunea di tip francez, di tip politic: shim rom\u00e2ni cari ti s-hiba originea.\u201d<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Ti va s-dzac\u0103 rom\u00e2nizarea ali Rom\u00e2nie? Lucian Boia spusi ti aesta prit comparatie cu alte vasilii, nu prit faptul c\u0103 rom\u00e2nizaria fu tiva ahoryea:<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Spusu tra procesul di rom\u00e2nizari, ama ti voi sa spun? Si u am spusa si tru alti c\u0103rta. S-nu minduim c\u0103 tuti lucarli aestea s-featira masi tru Rom\u00e2nia si alargu minduearea a maea tra critic ti s-feati tru Rom\u00e2nia, ama niti tra s-alavdu. Duchescu un tadi proces cari s-feati tru una turlie ica alta, cu una intensitate ma mari ica ma n\u2019ica, cu un rezultat ica altul. Ama acesta s-a pitrecut cam tru toatre statele na\u021bionale. S-n\u0103 achicasim si s-nu him ipocrit si s-minduim c\u0103 statlu national ap\u0103r\u0103 minorit\u0103tli. Sigura c\u0103 poati s-hiba aflat un stur di echilibru tru atea ti mutreasti tratamentul bagat tra minorit\u0103t. Ama easti limbid c\u0103 un stat national nu easti tru printipiu favorabil tra minorit\u0103t. Statlu national ari tru scupo tamam aesta, tra sa u anvartuseadza natiunea respectiv\u0103, tra sa-l\u2019i aduna oamin\u2019il\u2019i anvarliga di una tadi cultura nationala, inclusiv anvarliga a unei limba. Iara exemplul nai cama bun easti multu democratica Frant\u0103. Francezii, pan tru soni li tuchira minorit\u0103tli. Nu prit genocid, nu prit halat cu zorea, ama prit una curmari perfect\u0103 pi cari niti barim atel\u2019i cari practicara genocidlu nu apraftasira sa u duc\u0103 p\u00e2n\u0103 tru cap asi cum featira francezl\u2019ii. P\u00e2n\u0103 aproapea di revolutia franceza, majoritatea a locuitorlor ali Franta nu zbura vorbeau franceza. Prit un caracter multu centralizat a statlui, prit administratie, scoal\u0103 si armat\u0103, Franta s-franciza.\u201d<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Lucian Boia spusi c\u0103 nationalizaria a statelor-natiune tru Europa Central\u0103 si di Estu fu un proces multu ma complicat si multi ori prescav:<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\u201dTru Europa Central\u0103 si di Est lucarli s-feaira alta turlie, cu furn\u2019ia ca avea permeabilitatea a aistei zona, migratiile cari dusira ma largu pana ma amanat, impiriile cari si-ap\u0103rtara regiunea, cu tut\u0103 mintearea etnic\u0103. Tru momentul di timil\u2019iuseari a statilor nationale s-ndreapsira nascanti majorit\u0103t si sinuri ama nauntrul a aistor sinuri avea si nascanti minorit\u0103t nationale si religioase. Fu imposibil s\u0103 s-apufuseasca sinrli ideale cari s\u0103 harisatuseasca tuta dun\u2019eaua. Rezultatlu fu pisti atea ti s-adra tru Rom\u00e2nia. Rom\u00e2nia nica ari tiva minorit\u0103t, ama sunt vasilii ca Polonia cari tru perioada interbelic\u0103 avea un procentu ma mari di minoritari andicra di Rom\u00e2nia. S-feati atea ti stim: exterminarea a uvreilor, aoa ama polonezl\u2019ii nu avura niti una cabati, deapoa chirura teritoriile dit estu si amintara teritorii germane tru vestu, ateali germane hiindalui evacuate. Tru aestu chiro, tru Polonia procentul a minoritarlor easti multu ma n\u2019ic dic\u00e2t tru Rom\u00e2nia. Tru Cehia s-feati cata idyiul lucru, tru interbelic cata un cirec era populatie german\u0103.\u201d<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Raporturile ditru rom\u00e2ni si alanta tru hiotea a chirolui cari dusira la formarea a natiunil\u2019ei politite rom\u00e2ne fura comentate di Lucian Boia:<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\u201dEasti una zon\u0103 di frontier\u0103 aoa iu rom\u00e2ni\u2019il\u2019i s-andamusira cu multi etnii, culturi, easti una zon\u0103 di ndziminari etnite si culturale extraorditar\u0103. Si aesta da yistearea a istoriil\u2019ei tra Rom\u00e2nia, una yisteari di cari istoritl\u2019i rom\u00e2ni s-afirira niheama. C\u00e2ndu scrisira istoria a rom\u00e2nilor el\u2019i al\u2019i mutrira concesiv pi minoritari. Ama cara va s-mutresta minorit\u0103tli tru totalitatea a lor nu easti corect s-li mutrim ca minorit\u0103t. Suntu etnii cu tr\u0103s\u0103turi culturale si religioase distincte cari giucara nascanti ori un rol multu di multu importantu. Un caz cunuscut easti Caragiale, el nu ari niti una chicuta di s\u00e2ndzu rom\u00e2nescu. Aesta nu va s-dzca c\u0103 el nu easti rom\u00e2n. Si nica na oara agiundzem la definitia a rom\u00e2nlui, tut la problema a natiunil\u2019ei, ti va s-dzaca s-esta rom\u00e2n? Chestiunea easti di turlie culturala nu biologica. Cultural, Caragiale easti rom\u00e2n, ama biologic nu.\u201d Aza, Rom\u00e2nia easti ma rom\u00e2neasc\u0103 dit videala etnica andicra di cum eara aoa si 70 di an\u2019i. Ama atel\u2019i cari aleapsira tra s-hiba rom\u00e2n\u2019i nu fura putan rom\u00e2n\u2019i andicra di alta.<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Armanipsearea: Tascu Lala<\/p>\n
\n
<\/p>\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Statlu na\u0163ional s-timil\u2019iusi pi apelu a unal\u2019ei majoritati na\u0163ional\u0103 tra sa s-timl\u2019iusasca. Ama tru statlu na\u0163ional, unaoara thimil\u2019iusit, aavea \u015fi minorit\u0103\u0163 cari nica \u015fi tru absen\u0163a a nascantor politit di dezna\u0163ionalizari au tu minti asimilarea. Niti Rom\u00e2nia nu feati excep\u0163ie di la regula a statlui na\u0163ional a curu iner\u0163ie easti c\u0103tra asimilari \u015fi omogenizari. Procesul […]<\/p>\n","protected":false},"author":127,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[48422],"tags":[],"coauthors":[],"class_list":["post-188577","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pro-memoria-ro_ar"],"acf":[],"yoast_head":"\n