Tru 1965 murea Gheorghe Gheorghiu-Dej, primlu lider comunistu ali Rom\u00e2nie, unu ditru responsabilii ali sovietizari ahurhita tru 1945, sum controlu directu ali Armata Aro\u015fe. Dej fu exponentul a unal\u2019ei naua turlie di fateari politic\u0103, acea a partidlui unic totalitar comunistu. Istoritil\u2019i alu lugursescu pi Dej un ditru c\u0103l\u0103il\u2019i ali democra\u0163ie rom\u00e2na, agentu a Cominternului tru perioada interbelic\u0103, agiumtu pi nai cama analti pozi\u0163ii tru bitisita a doilui polim mondial.<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Gheorghe Gheorghiu-Dej s-amint\u0103 tru 1901 tru una familie di lucratori, yinitoarea a lui nicuchira hiindalui tut lucratoari. S-califica tru zanatea di electrician \u015fi lucra la Atelierele CFR Grivi\u0163a. Di la 29 di ani, tru 1930, intra tru ar\u00e2darichili a partidlui comunistu. Anamisa di 1933 \u015fi 1944 fu ncl\u2019is tra rolu ti lu avu tru greva di la Grivi\u0163a dit anlu 1933. ninti di i\u015fearea ali Rom\u00e2nie dit coali\u0163ia Axal\u2019ei, pi 23 di agustu 1944, Dej eara elibearat \u015fi agiundzea diznau liderlu a partidlui comunistu tru libertate. Tru hapsani, tru anii 1940, fu tru idyea celul\u0103 cu Nicolae Ceau\u015fescu, atel cari va-l\u2019i l\u2019ia loclu dupu moartea a lui.<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\u015etefan B\u00e2rlea al\u2019i canascu dol\u2019i lideri comuni\u015fti ali Rom\u00e2niei, em Dej em pi Ceau\u015fescu, \u015fi avu hairi di aesta sutata. Intervievat tru 2002 di Centrul di Istorie Oral\u0103 ali Radiodifuziuni Rom\u00e2na, B\u00e2rlea apruche c\u0103 tiplu di lider reprezentat em di Dej, em di Ceau\u015fescu, nu vrea s-hiba di cabile tru un altu sistem politic:\u201dSistemlu al\u2019i scoasi dininti pi atel\u2019i doi conduc\u0103tori a partidlui, respectiv a statlui tru perioada a comunismului: Dej \u015fi Ceau\u015fescu. Minduescu ca ma s-nu eara nasi, vrea s-eara al\u0163al\u2019ii ma buni ica poati ma pu\u0163an\u2019i buni andicra di el\u2019i, ama f\u0103r\u0103 s-alaxeasc\u0103 caracteristitle fundamentale a sistemlui. Cari ghvasea\u015fte istoria a secolului XX ducheasti ca fenomene di idyea turlie s-featira tru multe \u0163\u0103ri. Artizanlu ali construc\u0163ie economica \u015fi sociala \u015fi politica tru Rom\u00e2nia fu Gheorghiu Dej. \u015ei Gheorghiu Dej lu scoasi dininti pi Ceau\u015fescu. Gheorghiu Dej, cata bitisita a banal\u2019ei, vahi ca duchi \u015fi el ananghea tra sa u faca cama buna bana a oamin\u2019ilor, s-ndreag\u0103 n\u00e2ndaua alathusi cari s-featira tru tricutlu chiro, cu influen\u0163e di nafoar\u0103 ica f\u0103r\u0103 influen\u0163e di nafoar\u0103, atea turlie c\u00e2 el muri vara turlie amp\u0103cat tru noima c\u0103 hapsinatit politit numata avea \u015fi Rom\u00e2nia avea una construc\u0163ie economic\u0103.<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Minduearea a mea easti c\u0103 tru planlu a lucarlui politic eara candasit c\u0103 Partidlu va u afla ceareia nai ma bun\u0103 tra s-da sila tu lucru tru harea di clirunom a lui. Ti atea easti ntimil\u2019eata vara turlie c\u0103 nu nominaliza pi varnu tru momentul c\u00e2ndu eara greu landzidu tra s\u0103-l\u2019i hiba clirunom. S-pari c\u0103 aesta easti specific ti tut conduc\u0103torl\u2019i, mi minduescu a\u015fi, c\u0103te asi cum easti canascut niti Stalin nu feati aesta, niti Lenin, niti Mao.\u201d<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Dej fu un lider politic viclean \u015fi crud, cari nu trapsi mana tra \u015f-elimina fizic oponen\u0163al\u2019ii. Nascanti bot spun c\u0103 moartea a liderlui comunistu \u015etefan Fori\u015f dit an\u2019il\u2019i 1940 fu opeara al Dej. Moartea al Lucre\u0163iu P\u0103tr\u0103\u015fcanu, un oponentu di marc\u0103 al Dej, fu ama cadealihea bagata tru plan di aestu dit soni. Surparea a pareiil\u2019ei concurenta cumandusita de Ana Pauker fu tut opera al Dej. Ama di numa a lui s-leag\u0103 em sovietizarea ali Rom\u00e2nie, ama \u015fi cilastasearea a comuni\u015ftilor rom\u00e2ni tra s-ascap\u0103 di tutela URSS, tru ahurhita a an\u2019ilor 1960. Nascanti specula\u0163ii spun c\u0103 Dej fu iradiat la una andamusi di Moscova anda moinduia s-hiba ma largu di URSS.<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Ia ti spuni \u015etefan B\u00e2rlea: \u201dDucheam c\u0103 Gheorghiu Dej eara tru n\u2019edzlu ali economie. \u015ei nu masi c\u0103 eara tru n\u2019edzlu ali economie, ama dup\u0103 1945-1946 avu nascanti ipotisi tru cumandusearea a nascantor ministeri importanti. Cumandusi tru harea di prim-viteprezidentu a guvernului comisiili di stabilizari tra reconstruc\u0163ia economic\u0103 \u015fi preayalea-ayalea numasi tru guvernu mul\u0163a dit atel\u2019i cari eara tru biroulu politic a Partidului. Apufusea un dublu control tru guvernu, iara una perioad\u0103 important\u0103, ntra 1952 \u015fi 1955, guvernul fu cumandusit di Gheorghiu Dej. S-deadira demisia trei mini\u015ftri importan\u0163a dit guvernu: ministrul a finan\u0163ilor Vasile Luca, ministrul di externi Ana Pauker \u015fi ministrul di interni Teohari Georgescu. Aesta turlie, Gheorghiu Dej ndreapsi doi scupadz tru idyiul kiro: chischinipsi em cumandusearea a partidlui di adversarl\u2019ii incomodz \u015fi guvernul. Practic, el prilo guvernul si alu pripusi premierlu Groza ca prezidentu tru Prezidiul ali Mari Adunari Na\u0163ionala.\u201d<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\u015etefan B\u00e2rlea spunea c\u0103 Dej nu al\u0103sa niti un succesor la moartea a lui sa, ama c\u0103 yinitorlu lider Nicolae Ceau\u015fescu eara favorit:<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\u201dLumea \u015ftea c\u0103 Dej eara landzidu, sa \u015ftea c\u0103 avu un polip la vezica urinar\u0103, c\u0103 avea fapta hirisi, ama nu sa \u015ftea di tamama catastisea tru cari easti el. Vahi \u015ftea masi atel\u2019i dit tercl\u2019iuri restr\u00e2nse. Cu aproapea un mes, un mes si giumitati ninti tra s-moara Gheorghiu Dej, avum atea dit soni andamusi di lucru a Comitetlui Central a U.T.M.-ului. Aest\u0103 andamusi s-\u0163anu tru una udiciu aproapea di biroulu a lui, dit fosta cl\u0103dire a Comitetlui Central. Ceau\u015fescu eara multu pidipsit. Noi avea ndreapta un raportu, Trofin eara prim secretar, \u015fi vream s\u0103 spunem ti adram, cum eara arada. Ceau\u015fescu asculta multu pu\u0163an, \u015fi deapoa na spusi una idee pi cari u dezvolta nu tru multi zboara, ti rolu pi cari lu avea organiza\u0163ia di tineret \u015fi c\u00e2t importantu easti ca ea s\u0103 s-achicaseasca c\u0103 easti rezerva a Partidlui. Nu achicasim spusili a lui ca masi ca un apel di arada. Una s-una ti muri Gheorghiu Dej, achicasim ti vrea sa spuna atumtea, dimec s-hiba ndrupat s-agiung\u0103 la cumandusearea a Partidlui. Iara noi, atel\u2019i cari lucram la tineret, ninti s-hiba dimandata ufitial, tu\u0163 earam candasit c\u0103 masi Ceau\u015fescu \u015fi nu va s-hiba ici zborlu ti altu varnu tru loclu al Gheorghiu Dej. \u015ei a\u015fi s-feati.\u201d<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Gheorghe Gheorghiu-Dej murea pi 19 di martu 1965 Bucure\u015fti hiindalui succedat di Nicolae Ceau\u015fescu. Aoa si 50 di an\u2019i, cumandusearea comunist\u0103 rom\u00e2n\u0103 \u015f-alaxea liderl\u2019ii, ama nu si turlia di guvernari.<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Angrapsearea: Steliu Lambru<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Armanipsearea: Tascu Lala<\/p>\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Tru 1965 murea Gheorghe Gheorghiu-Dej, primlu lider comunistu ali Rom\u00e2nie, unu ditru responsabilii ali sovietizari ahurhita tru 1945, sum controlu directu ali Armata Aro\u015fe. Dej fu exponentul a unal\u2019ei naua turlie di fateari politic\u0103, acea a partidlui unic totalitar comunistu. Istoritil\u2019i alu lugursescu pi Dej un ditru c\u0103l\u0103il\u2019i ali democra\u0163ie rom\u00e2na, agentu a Cominternului tru […]<\/p>\n","protected":false},"author":127,"featured_media":126646,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[48422],"tags":[],"coauthors":[],"class_list":["post-188623","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-pro-memoria-ro_ar"],"acf":[],"yoast_head":"\n