Tru 10 di mai 1877, Rom\u00e2nia s-proclama independenta hiindalui una di ateali 20 vasilii di pi harta ali Europa cu aestu statut. Independen\u0163a fu efectul a unal\u2019ei conjunctura interna\u0163ionala, ama \u015fi a gaeretlor ti li feati cama di 50 di an\u2019 tuta societatea rom\u00e2neasc\u0103. Ea vini dupu un polim, a atilui aruso-nturtescu dit 1877-1878, la cari lo parti \u015fi askerea rom\u00e2n\u0103. Deadun cu istoriclu Sorin Cristescu di la Universitatea \u201dSpiru Harit\u201d di Bucuresti yilipsim diznau cadrul international, european, a an\u2019ilor di dininti di polim: \u201dCadrul international fu cundil\u2019eat di ma multu kiro tru noima c\u0103 tru 1875 nkisi una cumitie tru Bosna-Hertegovina, si deapoa tru Vargarie, contra a st\u0103puearil\u2019ei anturtesti, agiumta multu serta prit fiscalitatea a l\u2019ei. Astindzearea lahtaroasa a cumitiil\u2019ei feati, prit hopili arada, loarea di garantii dit partea a marlor puteri ali Europa si candasi Rusia s-nkiseasc\u0103 polimlu contra a Imperiului otoman. Sa stea multu ghini c\u0103 atel polim va s-bitiseasca cu victoria a ruslor, el\u2019i eara favoritl\u2019ii, ama tra Rusia un dit scupadz eara recupeararea a atilor trei giudeti dit sudlu ali Basarabie. A deapoa, guvernul rom\u00e2n cari lipsea tra s-traga mana di eali s-loa pi zverca dit partea ali opozitie cabatea di \u201dpurdot di fara si vasilie\u201d. Aoa eara catastisea nai cama ndilicat\u0103 tra Rom\u00e2nia. Titu Maiorescu spunea c\u0103 masi guvernul liberal eara irbapi s-treac\u0103 prit una ahtari cutulburari si partidlu liberal s-arm\u00e2n\u0103 unu vartos.\u201d<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Rom\u00e2nia nu ari una Declaratie di Independent\u0103 scris\u0103 si niti una Proclamatie formal\u0103. Lu antribam Sorin Cristescu cate nu ari Rom\u00e2nia un ahtari actu thimil\u2019iusitor?: \u201dAsi minduira regia atel\u2019i di atumtea. Tru 9 di mai lipsea tra sa s-da apandisi la una interpelari tru Parlamentu. Tuti lucarli eara ndreapti multu museat, fu una interpelari la Senat, una la Cameara a Deputatlor, a deapoa ministrul di externe lipsea s-da apandisi a interpel\u0103rlor, atel ti u avea simnata si Conventia rom\u00e2no-rus\u0103, Mihail Kog\u0103lniceanu, atel cari lipsea tra s-l\u2019ia pi zverca tut atel oprobriu tra kirearea a atilor tei giudeti. A daua dzuua, pi 10 di mai, dzua tru cari s-umplea 11 di ani di la yinearea al Carol, Bucuressti, s-apufusi proclamarea oficial\u0103 a independental\u2019ei, dimi una s\u0103rb\u0103turiseari oficial\u0103 a independental\u2019ei. Deapoa, istoriografia comunist\u0103 s-liga di atel 9 di mai tra sa-lu faca ahoryea 10-li di mai si s-agiung\u0103 una s\u0103rb\u0103toari di sine-st\u0103t\u0103toari. Fu nai cama durabil\u0103 realizari a atil\u2019ei istoriografii, \u201ddurabil\u201d tru noima negativa. F\u0103r\u0103 dubii, independenta fu proclamat\u0103 si s\u0103rb\u0103turisit\u0103 tru 10 di mai 1877.\u201d<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Eara Rom\u00e2nia ndreapta tra polimlu cari vrea s-yina? Sorin Cristescu: \u201dMa s-giudicam evenimentili tru perspectiv\u0103, cadealihea c\u0103 eara una ndridzeari zorlea ti minduari tra una vasilie cu un potential si un buget limitati, 100 di miliun\u2019i di lei venituri si 100 di miliun\u2019i di lei hargili. Ama independenta eara scupolu al Carol nica di la yinearea a lui lui pi tronlu di Bucuresti. S-avea fapta nascanti ndridzeri, s-avea ancuparata tunuri nemtesti Krupp, prota baterie di tunuri u ancup\u0103ra domnitorlu dit paradzl\u2019i a lui, dit caseta personal\u0103. Ama, dealihea easti cate, cu zori putem sa zburam ti una ndridzeari temeinic\u0103, real\u0103. Ghini ma, eara una catastisi di spirit acutotalui isit\u0103 dit arada, ahoryea, dimec, asi cum spun rapoartili austro-ungari. Eale spunea ti Carol I c\u0103 eara ca un cal cari d\u0103dea cu sclota tru loc, hazari tra s-nkiseasca alumta, si c\u0103 anyisa la caruna di vasil\u2019e. La caftarea a reprezentantului diplomatic austro-ungar ca Rom\u00e2nia s-alumta di partea a turtalor, dimi, contra a arusilor, Carol ap\u0103ndasi c\u0103 nu s-putea ahtari lucru. Turtal\u2019i avura un purtaticu nitin\u2019isitu cu rom\u00e2n\u2019il\u2019i di c\u00e2ndu avea vinita el tru Rom\u00e2nia. Apofasea tra s-alumta di partea a turtalor vrea s-hiba impopular\u0103, ama apofasea tra s-alumta contra a turtalor vrea u andrupa tuta vasilia. Dimec, catastisea di spirit eara acutotalui special\u0103.\u201d<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Rom\u00e2nia aminta independen\u0163a dupu polimlu dit 1877-1878 \u015fi provincia Dobrogea. Sorin Cristescu mindueasti c\u0103, tut cu tut, Rom\u00e2nia amint\u0103: \u201cDobrogea fu amintata, ama, contra a atilor trei giudeti dit sudlu ali Basarabie. Putea s-aminta ma multu cara liderl\u2019i rom\u00e2ni vrea li da ateali trei giudeti cu semnul bagat pi carti c\u0103 eara simfun\u2019i cu schimbul. Vrea s-aminta si Cadrilaterlu si nascanti tit\u0103t di pi mealu di nandreapta a Dun\u0103l\u2019ei. Cum aestu lucru nu s-feati, s-aminta masi Dobrogea di adza. Ghini ma, nu putea s-baga vula tra ateali trei giudeti dit sudlu ali Basarabiei: cara Rom\u00e2nia vrea s-pricunustea c\u0103 numata avea lucru cu ateali trei giudeti amintati tru 1856 la Congreslu european di Paris, cu ti ndreptu vrea s-cafta truti locurli anamisa di Prut si Nistru ar\u0103kiti di Rusia tru 1812, dimec tut\u0103 Basarabia? Categoric, Rom\u00e2nia isi cu hairi ma aminta una regiune, cadealihea easti c\u0103 arid\u0103, dip putan pi biricheti, ama cu una discl\u2019ideari la amari cari avea s-alaxeasc\u0103 acutotalui istoria economic\u0103 si politic\u0103 ali Rom\u00e2nie. Dit aesta videala, polimlu dit 1877-1878 fu una apraftasita si eara una etap\u0103 di neevitat, f\u0103r\u0103 alti optiuni, tru tut\u0103 istoria ali Rom\u00e2nie.\u201d<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Tru 140 di ani di independent\u0103, Rom\u00e2nia tricu prit perioadi importante di alaxeri: cunuscu regimuri polititi democratiti si totalitari si experimenta n\u00e2ndaua modeli di dezvoltari economic\u0103. Independen\u0163a amintat\u00e2 cu mari curbani tru atel dit soni cirec a secolui 19-ti va s-arm\u00e2na nica una yisteari di referin\u0163\u0103 a statlui rom\u00e2n, juridic\u0103 \u015fi simbolic\u0103.<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Autor: Steliu Lambru<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Armanipsearea: Tascu Lala<\/p>\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Tru 10 di mai 1877, Rom\u00e2nia s-proclama independenta hiindalui una di ateali 20 vasilii di pi harta ali Europa cu aestu statut. Independen\u0163a fu efectul a unal\u2019ei conjunctura interna\u0163ionala, ama \u015fi a gaeretlor ti li feati cama di 50 di an\u2019 tuta societatea rom\u00e2neasc\u0103. Ea vini dupu un polim, a atilui aruso-nturtescu dit 1877-1878, la […]<\/p>\n","protected":false},"author":127,"featured_media":182155,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[48422],"tags":[],"coauthors":[],"class_list":["post-188730","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-pro-memoria-ro_ar"],"acf":[],"yoast_head":"\n