Dupu cum n\u00e2 vine un\u00e2 h\u00e2bare di Scopia, Su\u0163ata a Scriitorilor \u015fi Arti\u015ftilor Arm\u00e2n\u2019i di-tru Machidunie, prezidentu, poeta Vanghea Mihani Sterghiu, tru a daua parte a meslui sumedru va hib\u00e2 faptu un evenimentu cultural.<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Tinjisits Armanj,Redactsiili,Radio – Televiziili di iutsido, Fimiridzli,<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Oaspitslji a culturaljei armaneasca shi mebrilji ali SSAAM di iutsido,<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Va informam, ca “Dzalili a culturaljei Armaneasca”, SSAAM va li tsana tu dzalili: di la 18-2o.Xumedru.Scopia 2o13.<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Evinimenti la Manifestatsia: – Simpoziumlu,”Cultura shi tsivilizatsiea armaneasca tu Balcan”, Expozitsii di cadrui armaneshtsa dit Bana armaneasca, Expozitsii di cartsa, Expozitsiea ti Dada Tereza Scopiana shi II-lu Festivali Internatsional di puizii, “Calea Catra lunjina ali Dada Tereza”..Ansimnam 1o anj Iubileileilu ti D.Tereza. Scopiana. .Festivalu internatsional di puizii “Constantin Belimace”, Promotsii pi 7 nali cartsa ali SSAAM, shi poets oaspits la Festivalili, Seara cu retsitali,puizii,cantitsi shi promovari pi CD di oaspi cantator dit Albanii.Oaspits solishtsa compozitori shi poets dit Albanii,<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Gartsii,Romania,Machidunii sh.al.<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Va calisim s-li vizitats activitatsli a Manifestatsiljei !, si bitisea\u015fte aest\u00e2 calezmat\u00e2.<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Him tru meslu c\u00e2ndu, la intrata a sumedrului ac\u00e2\u0163\u0103 anulu \u015fcolar tru nvi\u0163\u00e2mintul superior. Arhiusita a nvi\u0163\u00e2mintului superior tru limba rom\u00e2n\u00e2, tru al doilea decheniu a secolului XIX, adic\u0103 n\u00e2 apruchem di numirulu di dau\u00e2 sute di an\u2019i di atum\u0163ea, si leag\u00e2 di numa al Gheorghe Laz\u0103r (1779-1821). Di aest\u00e2 aform\u2019ie, tru numirulu 132, di pi mesulu agheazm\u0103ciune, anulu aestu, 2013, a revist\u00e2l\u2019ei Balcanii, afl\u0103m tipusit, un articol \u00eencl\u2019inat al Gheorghe Laz\u0103r, simnat di istoriclu professor doctor Zoe Petre, \u015fi \u0163i poart\u00e2 numa \u201cGheorghe Laz\u0103r, precursor al \u00eenv\u0103\u0163\u0103m\u00e2ntului rom\u00e2nesc\u201d. \u00cen mod symbolic aritcolul easte tipusit pi paginile 16-17, \u015fi cu un\u00e2 fotografie a lu Gheorghe Laz\u0103r, \u015fi si uidisea\u015fte cu numirlu di an, c\u00e2ndu Laz\u0103r vine di-tru Transilvania tru \u0162ara Rom\u00e2neasc\u00e2; dupu cum \u015fi ac\u0163iunea a lui eara ca un\u00e2 eliberare simbolic\u00e2 a cultur\u00e2l\u2019ei rom\u00e2neasc\u00e2 di sum hegemmonia a cultur\u00e2l\u2019ei elin\u00e2, tru care si f\u00e2\u0163ea nvi\u0163\u00e2minjtul p\u00e2n\u00e2 atum\u0163ea tru statile rom\u00e2ne\u015fti di la Dun\u0103re. Ac\u0163iunea a lui, \u0163i urma dupu a\u0163ea a lu Gheorghe Asachi tru Moldova, la 1813, eara un\u00e2 avanpremier\u00e2 tr\u00e2 eliberarea politic\u00e2 di sum domina\u0163ia excesiv\u00e2 a domniilor fanariote \u0163i li pitri\u0163ea Imperiul Otoman pi scamnurile a dualor state rom\u00e2ne\u015fti di la Carpa\u0163i, Moldova \u015fi \u0162ara Rom\u00e2neasc\u00e2.<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Aeste domnii i fanariote, \u0163i \u0163\u00e2nea, \u0163i dura, di v\u00e2r\u00e2 sut\u00e2 di an\u2019i, \u00ee\u015fi aflar\u00e2 bitisit\u00e2 pri-tru revolu\u0163ia balcanic-cre\u015ftin\u00e2 contra a tur\u0163\u00e2lor, di la 1821, anlu c\u00e2ndu muri Gheorghe Laz\u0103r, condus\u00e2 tru \u0162ara Rom\u00e2neasc\u00e2 di Tudor Vladimirescu, conjugat\u00e2 cu ac\u0163iunea a organiza\u0163il\u2019ei Eteria \u0163i duse tru un numir di an\u2019i, numir bitist la 1829, cu eliberarea a li G\u00e2r\u0163ie \u015fi constituirea a li Elad\u00e2. Chinesit\u00e2 sum imboldul a ideilor \u015fi aspira\u0163iilor na\u0163ionale generate di Revolu\u0163ia francez\u00e2, di la 1789, mi\u015fcarea di elilberare a Balcan\u2019ilor cre\u015ftin\u2019i di sum tur\u0163\u00e2, fu prefigurat\u00e2, ca un\u00e2 Megale Ideea a li un\u00e2 G\u00e2r\u0163ie Mare, di eroulu di Velestin, Constantin Riga Fereu. Aet\u00e2 inten\u0163ie, aest\u00e2 niete, avea poate la timel\u2019iu nostalghia dupu vecl\u2019iul imperiu cre\u015ftin, roman, cu capitala la Cosntatinopole.Ideea a disp\u00e2r\u0163\u00e2ril\u2019ei a li culur\u00e2 tru limba rom\u00e2n\u00e2, di a\u0163ea g\u00e2r\u0163easc\u00e2, fu preluat\u00e2 di la ac\u0163iunea al Gheorghe Laz\u0103r, \u015fi la a\u0163ea, di la unirea a principatilor om\u00e2nes, di la 1859, a \u00eenvi\u0163\u00e2mintului \u00een limba rom\u00e2n\u00e2 \u015fi la sud di Dun\u0103re, la fra\u0163l\u2019i di romanitate oriental\u00e2 \u015fi limb\u00e2 roman\u00e2.<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Tru un altu articol di-tru tut a\u0163el numir a revist\u00e2l\u2019ei Balcanii, numir la care n\u00e2 referim, aestu al doilea articol di la p\u0103gin\u2019ile 28-29, a daua parte la un aritocl \u00eencl\u2019inat a prim-ministrului Take Ionescu, di la momentul a Uniril\u2019ei a daua, Mare unire, di la 1918, fa\u0163irea a Rom\u00e2niil\u2019ei mare, pri-tru unirea a li Transilvanie la Partia Mam\u0103, si subliniadz\u00e2 aest\u00e2 fr\u00e2\u0163il\u2019e transdanubian\u00e2. Tru anulu 1915, tru un\u00e2 faimoas\u00e2 cuvintare tru Parlamentul ale Rom\u00e2nie, Take Ionescu are un\u00e2 inspirat\u00e2 expresie, \u201cpolitiva instictului na\u0163ional\u201d. Ama, ninca di-tru 1890 Take Ionescu scria cu vreare: \u201cExisten\u0163a na\u0163ional\u00e2 a soil\u2019ei rom\u00e2neasc\u00e2, \u00eentreag\u00e2 \u015fi f\u00e2r\u00e2 ni\u0163e un\u00e2 elipse, easte un\u00e2 chestiune vital\u00e2 tr\u00e2 tu\u0163 rom\u00e2n\u2019l\u2019i, tr\u00e2 a\u0163el\u2019i din Regat \u015fi tut a\u015fi tr\u00e2 a\u0163el\u2019I din afoar\u00e2, unitatea na\u0163ional\u00e2 a rom\u00e2n\u2019lor easte un faptu \u0163i nu si aca\u0163\u00e2 n-cheare. Limba, credin\u0163a relighioas\u00e2, oirighinea, tricutulu a lor istoric, totulu l\u2019i unea\u015fte, totulu fa\u0163e un singur organismu etnic, un singur factor tru bana a na\u0163iun\u2019ilor.\u201d (\u00eencl\u2019is citatulu) Take Ionescu si referea la Unirea \u0163i lipsea s-u realizeadz\u00e2 rom\u00e2n\u2019l\u2019I di la nordul a li Dunare, unirea cu Transilvania, \u0163i pistea aproapea 30 an\u2019I, adic\u0103 tru 1918 si fea\u0163e tru un\u00e2 Rom\u00e2nie Mare. Ama Take Ionescu nu ag\u00e2r\u015fea lig\u00e2turile di limb\u00e2 \u015fi di orighine roman\u00e2 cu fra\u0163\u00e2l\u2019i di sud di Dun\u0103re, politicainulu roman av\u00e2nda \u015fi el un p\u00e2rinte di far\u00e2 arm\u00e2neasc\u00e2.<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Aproapea un\u00e2oar\u00e2 cu di\u015fcl\u2019idirea, tru meslu agheazm\u0103ciune a \u015fcol\u2019urilor, Chenrul Dhyeata a Proiectului Avdela, Biblioteaca a Cultur\u00e2l\u2019ei arm\u00e2neasc\u00e2, \u0163i lu coordopneadz\u00e2 Georgiana Vlabei, \u015fi-u ac\u00e2\u0163\u0103 \u015fi el activitatea. Aeste adunar\u0103ri si fac la sediul a Libr\u0103riil\u2019ei Predania \u015fi marcheadz\u00e2 \u015fi un\u00e2 prezen\u0163\u00e2 di excep\u0163ie, poetulu George Vran\u0103, care fu c\u00e2lisit\u00e2 di Georgiana Vlahbei tra s\u00e2 zburasc\u00e2, \u015fi easte poate singurlu \u0163i putea sa-l fac\u00e2 aestu lucu ah\u00e2t di competentu, dispri literature, pi Geoge Vran\u0103. Adun\u0103rili a\u0163ercl\u2019ului di literature si h\u00e2r\u00e2sir\u00e2 p\u00e2n\u00e2 tora \u015fi di particparea a unei poet\u00e2 \u0163i are un\u00e2 mare contribu\u0163ie tru istoria di ma n\u00e2poi, di-tru an\u2019l\u2019I a no\u015ftri a literatur\u00e2l\u2019ei arm\u00e2neasc\u00e2, poeta Kira Man\u0163u.<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Pri-tru vrearea \u0163i u spune \u015fi pri-tru lucurlu cu mirache al Costa Farmzon, \u0163i fea\u0163e filmarea, aeste adun\u0103ri di sum semnul a literatur\u00e2l\u2019ei arm\u00e2neasc\u00e2, si adreseadz\u00e2 a unui numir multu ma mare di miracladz dic\u00e2t a \u0163ilor \u0163i pot sib\u00e2 prezen\u0163\u00e2 ca pulica cursantu la \u015fedin\u0163ile literare, dialithea cenacluri, di la libr\u0103ria Predania. George Vran\u0103 mindui s-u fac\u00e2 aest\u00e2 incursiune tru literatura arm\u00e2neasc\u00e2, ca un studiu di istorie a literatur\u00e2l\u2019ei \u00eemp\u00e2r\u0163\u00e2t tru un numir di dza\u0163e cursuri. Protlu cursu avu ca obiectu poezia folcloric\u00e2 arm\u00e2neasc\u00e2, poezia liric\u00e2 \u015fi poezia epic\u00e2.<\/p>\n
\n
<\/p>\n
George Vran\u0103 fea\u0163e un\u00e2 aleadzire, ni\u015ftiinda cum s-fac\u00e2, desi s\u00e2 zburasc\u00e2 i nu dipsre poezia folcloric\u00e2. Argumentul c\u0103 incluse \u015fi aest\u00e2 poezie tru prezentarea a li istiroie a literatur\u00e2l\u2019ei, fu a\u0163el c\u0103 ma s-arhiusea cu clasi\u0163l\u2019i de exemplu Belimace, ca literature romantic\u00e2 tut lipsea s\u00e2 si refer\u00e2 \u015fi la floclor. George Vran\u0103 dz\u00e2\u0163ea: Tut\u00e2 aest\u00e2 minare romantic\u00e2 fu \u00een lig\u00e2tur\u00e2 direct\u00e2 cu folclorul si dependenta di floclor, di aform\u2019ia c\u0103 i\u0163e popul di mile\u0163le balcani\u0163e avea dor tra s\u00e2 scoata tru mighdane pdersoalitatea, identiatatea, sufletul, Eu-l cum dz\u00e2\u0163ea Tache Papahagi.\u201d George Vran\u0103 prezent\u0103 faptul c\u0103 Tache Papahagi, tru cartea \u0163i u scoase tru 1967, carte cu numa \u201cPoezia lirica popular\u0103\u201d, dz\u00e2\u0163ea c\u0103 momentul adi arhiusit\u00e2 a litearaturl\u2019ei arm\u00e2neasc\u00e2, ma sib\u00e2 exceptat momentula Boiagi, momentu care fa\u0163e parte di-tru a\u015fi dz\u00e2sa \u015fcopal\u00e2 moscopolean\u00e2, periaoda a literatur\u00e2l\u2019ei arm\u00e2neasc\u00e2 cult\u00e2 si confund\u00e2 cu suflitulu \u015fi cu folclorulu arm\u00e2nescu\u201d.<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Fapt\u00e2 a\u015fi motiva\u0163ia tr\u00e2 includirea a foclorului tru istoria \u0163i u prezint\u00e2 el, George Vran\u0103, da un momentu importantu tru aest\u00e2 problematic\u00e2, a folclorului, cartea di-tru 1900 a unui altu Papahagi, Pericle Papahagi, agiumtu ma am\u00e2nat academician. Dupu aest\u00e2 carte vine, tru 1922, monumentala Antologhie arm\u00e2neasc\u00e2, al Tache Papahagi.<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Un\u00e2 ahtare turlie di car\u0163\u00e2 \u015fi di studii suntu \u00een direct\u00e2 lig\u00e2tur\u00e2 cu nvi\u0163\u00e2mintul rom\u00e2nescu la sud di Dun\u00e2.George Vran\u0103 da numile al Ioan Caragiani, \u015fefulu a catedr\u00e2l\u2019ei di elin\u00e2 veacl\u2019e di la Ia\u015fi, care tru 1880 public\u00e2 folclor la Convorbiri lilterare.<\/p>\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Dupu cum n\u00e2 vine un\u00e2 h\u00e2bare di Scopia, Su\u0163ata a Scriitorilor \u015fi Arti\u015ftilor Arm\u00e2n\u2019i di-tru Machidunie, prezidentu, poeta Vanghea Mihani Sterghiu, tru a daua parte a meslui sumedru va hib\u00e2 faptu un evenimentu cultural. Tinjisits Armanj,Redactsiili,Radio – Televiziili di iutsido, Fimiridzli, Oaspitslji a culturaljei armaneasca shi mebrilji ali SSAAM […]<\/p>\n","protected":false},"author":36,"featured_media":193294,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[48889],"tags":[],"coauthors":[],"class_list":["post-193293","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-agenda-armaneasca"],"acf":[],"yoast_head":"\n