Rumunija prisutnija u svetskoj baštini UNESKO-a

Skulpturalni ansambl „Put heroja“ koji je stvorio Konstantin Brankuš u Rumuniji i Granice Rimskog carstva – Dakija prihvaćene su da budu uvrštene na UNESKO-ovoj listu svetske baštine, smatrajući se tako jednim od najistaknutijih primera javne umetnosti 20. veka.

Marija Nenadić-Zurka и Mihai Pelin, 29.07.2024, 11:08

Skulpturalni ansambl „Put heroja“ koji je stvorio Konstantin Brankuš u Rumuniji i Granice Rimskog carstva – Dakija prihvaćene su da budu uvrštene na UNESKO-ovoj listu svetske baštine, smatrajući se tako jednim od najistaknutijih primera javne umetnosti 20. veka. Skulpturalni ansambl iz Trgu Žiua, malog grada na jugozapadu Rumunije, koji se sastoji od četiri dela – „Trpeza tišine“, „Aleja stolica“, „Kapija poljupca“ i „Beskrajni stub“ – osmislio je i napravio Konstantin Brankuši. Četiri dela su nastala 1937-1938, kao omaž palim borcima u Prvom svetskom ratu. Ovaj skulpturalni ansambl postavljen je na 1,5 km dugoj osi duž Bulevara heroja u Trgu Žiuu i neka su od retkih dela velikog vajara koja se nalaze u Rumuniji. „Dodeljeno priznanje obavezuje nas da čuvamo skulpturalni ansambl, da ga čuvamo netaknutim za buduće generacije i za kulturno pamćenje čovečanstva“, ocenila je ministarka kulture Raluka Turkan.

Drugi prihvaćeni dosije je onaj o liniji rimskih utvrđenja (limes) podignutih duž severne granice provincije Dakije, koja broji 277 lokaliteta iz 16 okruga. Deo opšteg odbrambenog sistema Rimskog carstva, Granica Rimskog carstva – Dakija predstavljaju izuzetno svedočanstvo o maksimalnom širenju moći Rimskog carstva kroz učvršćivanje njegovih severnih granica. Sa dužinom od preko hiljadu kilometara, to je najveći segment granica Rimskog carstva i obuhvata i kopneni i rečni sektor.

Konstantin Brankuši rođen je u malom selu Hobita u okrugu Gorž, ali je većinu svog života živeo u Parizu. U francusku prestonicu je stigao 1904. godine, posle putovanja dugog 18 meseci, i konačno radio kod velikog vajara Ogista Rodena. Međutim, 1907. je napustio atelje, rekavši da „pod velikim drvećem ništa ne raste“ i postao jedan od najuticajnijih umetnika 20. veka. Svoj atelje i deo svoje umetnosti zaveštao je francuskoj državi nakon svoje smrti 1957. godine. Želeo je da svoje radove ostavi Rumuniji, ali je tadašnja komunistička vlast odbila tu ponudu. Grad Temišvar u zapadnoj Rumuniji je 2023. godine organizovao prvu retrospektivnu izložbu umetnikovih radova koja je održana u njegovoj rodnoj zemlji posle više od 50 godina. Odvojena kompletna izložba Brankušijevog dela takođe je završena ovog meseca u Centru Pompidu u Parizu.

Novi upisi upotpunjuju rumunsko prisustvo na UNESKO-voj listi svetske baštine, započeto za Rumuniju sa deltom Dunava (1991), a zatim nastavljeno sa Selima sa utvrđenim crkvama iz Transilvanije (1993), Crkvama iz Moldavije (1993, 2010), manastirom Hurezi ( 1993), dačanskim utvrđenjima sa planine Oraštijej (1999), Istorijskim centrom Sigišoare (1999), Drvenih crkava iz Maramureša (1999), Svetovne i devičanske bukove šume sa Karpata i drugih regiona Evrope (2017) i kulturnim rudarskim pejzažom Rošija Montana (2021).