Drvene crkve iz Maramureša
Smešten na severu Rumunije, Maramureš je regija koja je atraktivna sa turističkog stanovišta, zbog svojih prirodnih lepota i etnofolklornog bogatstva. Danas ćemo posetiti stare drvene crkve, istorijske spomenike nacionalne i svetske vrednosti, čiju ćemo priču saznati od Marije Mirele Poduc iz Županijskog centra za očuvanje i promovisanje tradicionalne kulture Liviju Borlan“ Maramureš. A ako ste već napravili druge planove za odmor, ove crkve možete posetiti iz bilo kog kraja sveta, zahvaljujući virtuelnim obilascima kreiranim kroz niz posebnih projekata.
Daniel Onea, 26.05.2022, 14:34
Smešten na severu Rumunije, Maramureš je regija koja je atraktivna sa turističkog stanovišta, zbog svojih prirodnih lepota i etnofolklornog bogatstva. Danas ćemo posetiti stare drvene crkve, istorijske spomenike nacionalne i svetske vrednosti, čiju ćemo priču saznati od Marije Mirele Poduc iz Županijskog centra za očuvanje i promovisanje tradicionalne kulture Liviju Borlan“ Maramureš. A ako ste već napravili druge planove za odmor, ove crkve možete posetiti iz bilo kog kraja sveta, zahvaljujući virtuelnim obilascima kreiranim kroz niz posebnih projekata.
Rumuni su hrišćanski narod, a crkva se nalazi u centru sela, kao što je i Bog u centru Univerzuma. U crkvi su ljudi uvek nalazili olakšanje kada je bilo invazija, epidemija ili raznih drugih problema. Naš županijski centar želeo je da valorizuje ove spomenike. Županijski centar za očuvanje i promovisanje tradicionalne kulture Liviju Borlan“ Maramureš pokrenuo je niz projektata pre izbijanja aktuelne pandemije, kada još nismo znali da ćemo sprovoditi toliko onlajn aktivnosti. Ovo nije prvi ovakav projekat za našu instituciju. U periodu od 2018. do 2020. godine, kroz slične projekte, istraživane su i stare crkve iz tri druga etnografska područja: Cara Kioaruluj, Cara Lapušuluj i Cara Maramurešuluj. Dokumentovanje se 2021. godine proširilo i na oblast Cara Kodruluj, četvrtu etnografsku zonu, smeštenu delom u županiji Maramureš. Time se zatvara ciklus namenjen da se stvori panoramska slika svih drvenih crkava sa statusom spomenika u četiri etnografske zone Maramureša: istorijski Maramureš, Cara Kioaruluj, Cara Lapušuluj i Cara Kodruluj“.
Cara Kodruluj se nalazi na severozapadu Transilvanije i predstavlja sa etnografskog stanovišta dobro definisanu oblast, ali su se vremenom osetili višestruki uticaji susednih etnografskih regiona. Marija Mirela Poduc: Naziva se i Zona Kodruluj, jer je u prošlosti bila pokrivena prostranim hrastovim i bukovim šumama, a danas preovlađuju njene pitome doline i brda. Drvene crkve iz Zone Kodruluj — virtualne ture“ je projekat posvećen istraživanju i promovisanju 18 starih drvenih crkava koje imaju status spomenika i koji još uvek se nalaze u širokoj etnografskoj zoni koja se prostire na površini županija Maramureš, Salaj i Satu Mare“.
Drvene crkve iz ove zone su spomenici arhitekture skoro nepoznati široj javnosti, do sada je za njih bio zainteresovan mali broj stručnjaka, kaže Marija Mirela Poduc iz Županijskog centra za očuvanje i promovisanje tradicionalne kulture Liviju Borlan“ Maramureš: O ovim drvenim religijskim objektima ima relativno malo podataka. Neke informacije nisu bile ažurirane od sredine sedamdesetih godina prošlog veka, kada su objavljeni. Naš projekat je želeo da izvuče iz anonimnosti nasledstvo drvenih crkvi iz Cara Kodruluj, one koje su još uvek sačuvane, sa njihovom istorijom, arhitektonskim detaljima, slikama i pričama. Napravljene su virtuelne ture ovih crkvi. One imaju karakteristike koje ih čine posebnim i istovremeno ih integrišu u ansambl drvenih crkava iz Rumunije. Važno je to što su šest njih zadržale namenu religijskih objekata, služeći malim i veoma malim religijskim zajednicama. Kao i prethodnih godina, projekat je imao dve glavne komponente: istraživanje i promovisanje. Za istraživanje su korišćene informacije iz arhive — studije i članci koje su napisali stručnjaci iz umetnosti, istorije i arhitekture — a koje su dopunjene informacijama sa terena. Za svaki spomenik se napravila virtuelna tura i fotografije koje oslikavaju trenutno stanje crkava, a sve informacije u obliku teksta i slike mogu se videti u odeljku drvene crkve“ na internet stranici codru.culturamm.ro“.
Inovativni karakter projekta leži i u dendrohronološkom datiranju šest crkava uključenih u projekat. Marija Mirela Poduc: Otkrivene su vredne informacije o njihovoj izgradnji i evoluciji. Dendrohronološko datiranje je najtačniji metod datiranja koji postoji danas. Proces se sastoji u laboratorijskoj analizi uzorka drveta iz zida, a ovom metodom se određuje starost stabla od kojih je izgrađena crkva, ali i okvirna godina izgradnje. Premijeru u okviru projekta predstavljaju aktivnosti snimanja i dokumentovanja, čime se predstavlja realnost drvenih crkava u zoni Kodruluj i koji se mogu naći u istom odeljku na internet stranici“.
Još jedna premijerna komponenta projekta i internet stranice je odeljak Nestali objekti“. Marija Mirela Poduc iz Županijskog centra za očuvanje i promociju tradicionalne kulture Liviju Borlan“ Maramureš: Na ovaj način želimo da u najvećoj mogućoj meri upotpunimo izgubljeno nasledstvo baštine sa područja Kodrului, na virtuelni način, elektronskim putem, jer je jedino tako moguće. Predstavljamo niz relevantnih informacija i fotografija drvenih crkava koje su se nekada nalazile u ovim selima, ali koje nažalost danas više ne postoje. Možemo reći da se u ovim religijskim objektima ogleda istorija stotina godina tokom kojih su mnoge generacije prešle njihov prag. Na ovakvom mestu obuhvata te osećaj mira i topline, zahvaljujući jednostavnosti koja se ovde nalazi“.
Virtuelne ture su korisne kako za one koji su posetili ove crkve i žele da ponovo vide određene detalje, tako i za one koji još nisu imali priliku da ih posete.
