Natalitet i mortalitet u vreme pandemije
2022. je godina novog popisa stanovništva u Rumuniji, koji je prvobitno bio planiran za 2021. godinu, ali je odložen zbog pandemije. U očekivanju konačnih podataka, koji će se uporediti sa podacima prikupljenim 2011. godine na prethodnom popisu, sadašnja statistika nam daje zabrinjavajuću sliku mortaliteta i nataliteta. Iako je broj novorođenčadi ostao relativno konstantan tokom pandemije, odnosno prilično mali, mortalitet je porastao. U 2021. godini ukupan broj preminulih Rumuna, bez obzira na uzrok, premašio je 334 hiljade, odnosno 27% više nego u periodu pre pandemije. A veliki mortalitet za dve godine pandemije, ukupno, premašio je 100 hiljada osoba.
Christine Leșcu, 23.02.2022, 16:12
2022. je godina novog popisa stanovništva u Rumuniji, koji je prvobitno bio planiran za 2021. godinu, ali je odložen zbog pandemije. U očekivanju konačnih podataka, koji će se uporediti sa podacima prikupljenim 2011. godine na prethodnom popisu, sadašnja statistika nam daje zabrinjavajuću sliku mortaliteta i nataliteta. Iako je broj novorođenčadi ostao relativno konstantan tokom pandemije, odnosno prilično mali, mortalitet je porastao. U 2021. godini ukupan broj preminulih Rumuna, bez obzira na uzrok, premašio je 334 hiljade, odnosno 27% više nego u periodu pre pandemije. A veliki mortalitet za dve godine pandemije, ukupno, premašio je 100 hiljada osoba.
Istovremeno, u Rumuniji je 2020. godine rođeno 40.000 dece manje nego 2019. godine. Naime, u poslednjem periodu, rođeno je najmanje dece u poslednjih sto godina, kaže Vasile Gecau, sociolog i stručnjak za demografiju. Ovo čini prirodni priraštaj, odnosno razliku između broja rođenih i preminulih, bude i dalje negativan, ubrzavajući prirodni pad, rekao je Vasile Gecau: Prirodni pad broja stanovnika pre pandemije, 2019. godine, iznosio je 71.000 stanovnika. U 2020. godini ovaj prirodni pad je porastao na 120.000, a podaci za prvih 11 meseci 2021. godine ukazuju na veoma nagli porast broja umrlih, prirodni pad dostižući skoro 150.000 stanovnika. Ako tome dodamo i mesec decembar, moguće je da smo prošle godine imali užasan prirodni pad, od 160-170.000 stanovnika samo u jednoj godini. Ovo je grozna cifra, u poređenju sa populacijom zemlje od 19 miliona stanovnika“.
Što se tiče uzroka ove visoke stope mortaliteta, Vasile Gecau nam iznosi detalje: Povećanje broja preminulih u 2020. godini, a naročito u 2021. godini, potiče samo u umerenoj proporciji od bolesti Kovida. U slučaju cirkulatornih i respiratornih bolesti, drugih nego Kovid, broj smrtnosti je porastao. Ovaj porast je bio povezan sa pandemijom, ali se još uvek rade studije. Poznato je, na primer, u slučaju bolesti cirkulacije, da je socijalna izolacija u slučaju karantina dovela do broja smrtnosti kod starijih osoba u ovom kontekstu pandemije. U slučaju respiratornih bolesti, drugih nego Kovid, ako pogledamo podatke, možemo videti da postoji porast mortaliteta od pneumonije. Verovatno postoji veza između generalnog konteksta pandemije i karakteristika ovog virusa, ali konačni podaci, ako budu postojali, daće nam vrlo tačnu sliku o celokupnom mortalitetu po razlozima smrti. Tada ćemo moći da izmerimo tačno gde se tačno nalazi smrtnost od infekcije Kovidom, u odnosnu na ukupni mortalitet“.
Do tad se mogu meriti neposredni efekti mortaliteta poslednjih godina. Vasile Gecau: Povećanje mortaliteta u oktobru i novembru uticalo je na smanjenje očekivanog životnog veka pri rođenju, što se i očekivalo. Dakle, na nivou jedne kalendarske godine, očekivani životni vek na rođenju za celokupno stanovništvo, kod muškaraca i žena u Rumuniji je skoro 76 godina. Podaci za prvih 11 meseci prošle godine pokazuju očekivani životni vek za tri godine manji, dakle 73 godine. A ako ovome dodamo i mesec decembar, vrlo je verovatno da će životni vek za celu godinu biti 72 godine. Pad očekivanog životnog veka za četiri godine je ogroman. Naravno, i u drugim zemljama gde je smrtnost od pandemije veća, dolazi do smanjenja očekivanog životnog veka. Ali je reč o mnogo manjim vrednostima od onih koje je 2020. godina zabeležila naša zemlja i od onih koje se jasno iscrtavaju za 2021. godinu“.
Ove brojke samo još jasnije opisuju fenomen koji se dešava već duže vreme: nove generacije rođene u Rumuniji više ne obezbeđuju nivo smene stanovništva, ukazuje sociolog Vasile Gecau: Da bi se stanovništvo povećalo ili bar ostalo konstantno, potrebno je da u proseku svaka žena u svom životu rodi dvoje dece. Samo dvoje dece za jednostavnu smenu stanovništva. Ako se u proseku rodi više od dvoje dece, buduća populacija će se povećati, dakle biće preko nivoa brojčane smene. Ali, u Rumuniju, poslednja generacija koja je obezbedila genetsku smenu je generacija rođena 1961. godine. Sve sledeće generacije su imale manje od dva potomka na jednu ženu. Koliko broj ovakvih generacija raste, očigledno je da će se populacija vremenom smanjiti, jer ne obezbeđuje sopstvenu smenu“.
Imaćemo više podataka i, implicitno, detaljniju sliku o demografskim evolucijama i involucijama nakon popisa stanovništva. Odvijanje ovog popisa planirano je na sledeći način: online auto-popis stanovnika počinje 14. marta 2022. godine, a popis stanovnika na terenu, putem intervjua, počinje 16. maja 2022. godine.
