Industrijski razvoj Bukurešta
Istorija industrijskog razvoja rumunske prestonice, koja je počela pre skoro 170 godina, prati korak sa industrijskim razvojem same Rumunije.
Marija Nenadić-Zurka и Steliu Lambru, 28.09.2026, 14:31
Istorija industrijskog razvoja rumunske prestonice, koja je počela pre skoro 170 godina, prati korak sa industrijskim razvojem same Rumunije. Često zaboravljamo da je, da bi se stvorila zemlja, potreban novac koliko i patriotski osećaj i mobilizacija identiteta. Rumunija je stvorena novcem, a za to je bila potrebna ekonomija koja je mogla da proizvodi, posebno industrija. Sa stanovišta ekonomskog razmišljanja 19. veka, industrija je bila ključ tehnološkog napretka, progresa i blagostanja. Kao opšta karakteristika, može se reći da je industrija Bukurešta bila zasnovana na lokalnoj proizvodnji sirovina, na otvaranju montažnih linija za proizvode koji su dolazili sa Zapada, na popravkama i, u manjoj meri, na lokalnoj kreativnosti. Od istoričara Čezara-Petrea Bujumačija iz Muzeja opštine Bukurešt, saznali smo kako se industrijski Bukurešt razvijao počev od druge polovine 19. veka.
„Imamo Bukurešt koji, zahvaljujući svojoj transformaciji od malog tržišta na raskrsnici trgovačkih puteva, zatim u kneževsku rezidenciju, pa u prestonicu zemlje, prestonicu kneževina i prestonicu Velike Rumunije, na kraju postaje glavni industrijski grad zemlje. Teritorijalno širenje i potreba za proizvodnjom dovode do značajnog povećanja radionica koje potom postaju veće radionice, zatim male fabrike i, konačno, jezgra kasnijih velikih industrijskih platformi.“
Poslednje dve decenije 19. veka i prve dve 20. veka postavile su temelje industrije Bukurešta. Ali to nije sve! Industrija je bila ta koja je uticala na fizionomiju Bukurešta i identitet Bukureštanaca. Čezar-Petre Bujumač.
„Imamo period na početku veka, posle Velikog rata, kada su glavne komponente industrijskog razvoja zasnovane na zakonodavnim merama. One favorizuju pojavu novih preduzeća koja kasnije postaju velike fabrike koje komunistički režim odlučuje da razvije. Imamo uzlaznu evoluciju, ali i elemente koji je na neki način usporavaju. Jedan takav element bila je Velika depresija od 1929. do 1933. godine. Imamo radijalni razvoj, imamo kružni razvoj, većina preduzeća će biti na kružnom području perifernog puta. Imamo područje razvoja na glavnim prodornim arterijama u grad, putnim arterijama, i imamo područje razvoja na železničkoj transportnoj infrastrukturi. Imamo velike, važne železničke stanice: Filaret, Gara de Nord, Gara Obor, Gara Kotročenj i put koji ih povezuje. I ovaj put je periferni put, po uzoru na francuske puteve, koji praktično ograničavaju unutrašnji domaći prostor grada, krajem 19. veka. Sve što je zagađivalo je van ovog prostora. Počevši od Gara de Nord imamo niz preduzeća, tramvajskih depoa, bolnice, groblja, sve to van grada u to vreme. Činjenica da se danas nalaze u gradu rezultat je faza teritorijalnog širenja grada, oni su u gradu samo iz tog razloga. Postojale su dve bezbednosne zone, takoreći, u ovom perimetru, nakon čega je usledila zona razvoja. Čak i kada su komunisti došli na vlast 1945. godine i kada je vršen veliki pritisak na stambeni prostor, pošto je u to vreme postojala kriza stambenog prostora, sve što je izgrađeno izgrađeno je van grada. U osnovi, gradovi su izgrađeni unutar grada, tangentno na ovu perifernu liniju koju sam pomenuo.“
Međuratni period se smatra zlatnim doba razvoja Rumunije, periodom u kojem je rumunsko društvo išlo punom brzinom napred. To je bio period najtešnje povezan sa evropskom modernizacijom i industrija je pokušavala da drži korak sa Zapadom. Čezar-Petre Bujumač.
„Godina 1938. se statistički uzima kao referentna godina za rumunsku ekonomiju i imamo osam industrijskih centara, uključujući Bukurešt, koji je takođe prestonica. 40 godina kasnije, Bukurešt se na mapi pojavljuje sa najvećim oznakama. Pretežno industrijska područja su ona u blizini železničkih stanica: kod Filaret, kod Obora i duž puta Dudešti, puta Oltenicej, Đurđuluj, Rahovej, Aleksandrijej. To su putevi koji napuštaju grad i dele grad na buduća naselja Filaret, Gara de Nord, Štefan čel Mare, Timpuri Noj sa Vakareštijem, Dudešti, Kacelu, Polikolor, Militari, Pipera, Bukurešti Noj, Berčeni. Sva ova već okružuju grad i stvaraju, takoreći, industrijski štit duž njega. Oni teže da polarizuju druge industrije oko sebe po granama, ali i druge industrije koje ne spadaju u grane već samo opslužuju. Kotročeni je već bilo područje uglavnom vezano za vojnu industriju, tamo imamo vojnu oblast, zbog toga se tamo nalazi i železnička stanica. Nakon toga, to je praktično netaknuto područje koje se razvijalo tokom komunističkog perioda, počevši od APACA-e pa sve do pristupa današnjem autoputu, koji je bio selo.“
Tokom poslednjih 170 godina, Bukurešt se industrijski razvijao u skladu sa istorijskim periodima kroz koje je prošao i političkim vođstvima koja je Rumunija imala. A industrija je doprinela formiranju generacija Bukureštanaca i onome što je Bukurešt danas.
