Kalatis, drevno naselje na rumunskom Crnomorskom primorju (30.03.2015)

U periodu od 8 do 6 veka pre naše ere dogodila se velika grčka kolonizacija. Iz civilizovanih centara stare Elade kolonisti su krenuli u svetu i osnovali su urbana naselja koje su imale trgovinske, političke i kulturne veze sa gradovima iz kojih potiću. Na Crnomorskom primorju drevni grci su osnovali naselja na svim obalama. Na zapadnoj obali, dakle na teritoriju današnje Rumunije pojavila su se naselja Histria i Tomis koje su osnovali kolonisti iz Mileta i Kalatis kojeg su osnovali kolonisti iz Heraklea Pontika. Stručnjaci arheologije smatraju da je naselje Kalatis bio najvažniji drevni kulturni centar na teritoriju današnje Dobruđe. Ovo naselje je bilo ekonomski razvijeno i imalo je u sastavu i važnu luku za razmenu robe. Kalatis su osnovali grčki kolonisti iz Heraklee Pontike na mesto starijeg naselja geta koje se pojavljuje u istoriskim izvorima pod nazivima Ačervetis i Čerbates. Njegovi stanovnici su bili geto-daćani iz Dobruđe i grci koji su došli i kolonizovali naselje. Danas na mesto gde je nekad bio Kalatis nalazi se grad Mangalija koji ima oko 33 hiljade žitelja. Sorin Marćel Kolesnjuk, šef Muzeja Kalatis iz Kulturnog kompleksa Kalatis govori koji su najvažniji tragovi starog naselja i koji dokazuju da se u Kalatisu odvio bogat kulturni život:

Steliu Lambru, 30.03.2015, 15:44

U periodu od 8 do 6 veka pre naše ere dogodila se velika grčka kolonizacija. Iz civilizovanih centara stare Elade kolonisti su krenuli u svetu i osnovali su urbana naselja koje su imale trgovinske, političke i kulturne veze sa gradovima iz kojih potiću. Na Crnomorskom primorju drevni grci su osnovali naselja na svim obalama. Na zapadnoj obali, dakle na teritoriju današnje Rumunije pojavila su se naselja Histria i Tomis koje su osnovali kolonisti iz Mileta i Kalatis kojeg su osnovali kolonisti iz Heraklea Pontika. Stručnjaci arheologije smatraju da je naselje Kalatis bio najvažniji drevni kulturni centar na teritoriju današnje Dobruđe. Ovo naselje je bilo ekonomski razvijeno i imalo je u sastavu i važnu luku za razmenu robe. Kalatis su osnovali grčki kolonisti iz Heraklee Pontike na mesto starijeg naselja geta koje se pojavljuje u istoriskim izvorima pod nazivima Ačervetis i Čerbates. Njegovi stanovnici su bili geto-daćani iz Dobruđe i grci koji su došli i kolonizovali naselje. Danas na mesto gde je nekad bio Kalatis nalazi se grad Mangalija koji ima oko 33 hiljade žitelja. Sorin Marćel Kolesnjuk, šef Muzeja Kalatis iz Kulturnog kompleksa Kalatis govori koji su najvažniji tragovi starog naselja i koji dokazuju da se u Kalatisu odvio bogat kulturni život:

,, Imamo u prvom redu natpise koje smo otkrili u Mangaliji, imamo predstavke nekih profesora na dredvnim grobovima. Imamo drevne pisce iz starog naselja Kalatis među koje da nabrojimo Istrosa iz Kalatisa, Demetriosa iz Kalatisa, Herakleidesa nazvanog i Lembos i retora Tales. U Mangaliji je otkriven i jedini drevni papirus na teritoriju Rumunije. Otkriven je 1959 godine i pošto u Rumuniji nisu postojali uslovi za njegovo održavanje od je poslat u Moskvi. Rumunski naučnici smatrali su ga više od polovine veka izgubljenim. Zajedno sa Jonom Paslaruom, mojim kolegom tražili smo ovaj papirus i posle 2 godine uspeli smo da ga otkrijemo 2011 godine u Centru za restaraciju i konzervaciju iz Moskve. Te godine smo tamo boravili i uspeli smo da vratimo taj jedinsteni papirus u Rumuniju. Nemožemo taćno znati šta on sadrži, jer u kontaktu sa vazduhom i suncem delimićno je uništen. Postojala je opasnost da se definitivno izgubi i bila je naša sreća da je stigao u Moskvu. Sada postoje 154 fragmenta i na većim delovima se mogu videti starogrčka slova. Nemamo nijednu celu reć, već samo slova. Papirus je iz 4 veka pre Hrista. “<
><
>

Pitali smo Sorina Marčela Kolesnjuka šta možemo videti u Muzeju Kalatis:

,, U muzeju mogu se videti razni arhitektonski predmeti a među njima kolone, kapiteli, arhitrave, frize, posuđe od keramike a najvažnije su amfore. Još imamo skulpture tipa Tanagra, stakleno posuđe, pogrebne zvezdice, natpisi, prikazi božanstva, bižuterije, monete, metalni predmeti. Ispred muzeja zainteresovani mogu videti arhitektonske fragmente. Postoji i arheološki park u zoni Mangalija. Radi se o severnom zidu drevnog Kalatisa, a može se posetiti i grobnica na 3 kilometara udaljenosti na putu ka Albeštju. “<
><
>

Jedan važan pokazatelj o ekonomskom životu kolonije Kalatis je drevna luka koja se sada nalazi ispod nivoa mora. Sorin Marčel Kolesnjuk:

,, Luka Kalatis je izgrađena u 4 veku pre Hrista. Nažalost more je poraslo za oko 2 metara u poslednje dve hiljade godine i luka je sada ispod vode. Negde 60-70 godina Konstatin Skarlat je ronio u Kalatisu i nacrtao je kartu drevne luke. On je otkrio mnogobrojne arhitektonske delove, mnogo keramike, cigle i amfore, imamo i kartu koju je objavio 1973 godine u jednom naučnom časopisu iz Kluža. Na karti vidimo i nekoliko ostataka brodova. Mi smo sarađivali sa kompanijama iz Italije i Mađarske koje su došle i skanirale dno Crnog Mora u zoni Mangalije i na ovim skenerima pojavili su se ostatci drevnih brodova. “<
><
>

Kalatis je u vremenu postao ruševina i to Sorin Marčel Kolesnjuk obrazlaže invazijom migratora:

,, Negde oko 2 veka pre Hrista u zoni su se pojavili migratorski narodi. Prvi su bili kostoboči, zatim karpi, goti, huni su došli oko 5 veka. Na kraju 6 veka i početak 7 veka pojavili su se avari i sloveni. Ovi definitivno uništavaju Kalatis tako da oko 300 godina neznamo šta je ovde bilo, ne postoje više arheološki izvori. Zatim negde u 13 veku na mesto gde je postojao drevni Kalatis pojavljuje se prvi put naziv Pangalija, a naziv Mangalija u premijeri se pojavljuje 1593 godine. “<
><
>

Kao što se događa sa svim istoriskim nasleđima, od nestalog naselja Kalatis ostali su samo fragmenti. Oni nam kažu malo stvari o ljudima koji su ovde živeli, ali ostavljaju nam da zamislimo druge tajne koje će se otkriti i koje će biti atraktivnije.