Masakar iz Odese
Steliu Lambru, 21.06.2018, 16:27
Masakar iz Odese je strašan događaj koji se odvio od 22 do 25 oktobra 1941 godine kada je rumunska armija okupila jevreje iz pomenutog grada koje je ubila. Akcija je smatrana kao kazna za jevreje koji su navodno minirali zgradu komande rumunske armije. 22 oktobra 1941 godine jedna bomba je usmrtila 16 rumunskih oficira, među koje i vojnog komandanta grada, generala Jona Glogojanua, kao i 46 vojnika i podoficira, više civila i 4 nemačkih oficira mornarice. Pošto pravi poćinioci nisu otkriveni rumunski vojnici su pokrenuli operaciju represalija protiv jevreja iz grada koji su optuženi da podržavaju sovjete i partizane. Zadužen sa operacijom ubistva jevreja, general Josif Jakobič je saopštio da su mnogi jevreji obešeni na javnim trgovima, na banderama, drugi su streljani na lice mesta, a neki su odnešeni van grada i ubijeni. Broj žrtava se kreće od 22 hiljade do 40 hiljada ubijenih jevreja tih dana. Arhivista Florin Stan iz Diplomatske arhive Ministarstva inostranih poslova je napisao knjigu o istoriji jevreja u Drugom svetskom ratu. On tvrdi da se okolnosti masakra iz Odese moraju staviti u okviru borbi od početka rata. Florin Stan:
,, Da bismo razumeli što se dogodilo tog oktobra 1941 godine, treba da vratimo vreme unazad i da vidimo šta se događalo na frontu posle oslobađanja Basarabije i Severne Bukovine na kraju jula 1941 godine. 6 avgusta 1941 godine u Bredičevu, današnjoj Ukrajni Jon Antonesku, vođa rumunske države imao je susret u Generalštabu Firera na istočnom frontu i potvrdio je odluku rukovodstva rumunske države da nastavi vojna dejstva na istoku zajedno sa Vermahtom. Jedan istraživać događaja je istakao da od nemačkih saveznika samo dva se mogu smatrati kao istinitim učestnicima u antisovjetskom ratu, najime Finska i Rumunija koje su dejstovale na krajnostima istočnog fronta, imajući široku autonomiju od strane Nemačke. Poznate su ambicije Antoneskua da pokaže potencijal rumunske armije u tom ratu za oslobađanje i osvajanje Odese, koja je bila važna strateška tačka na istočnom frontu. “
Na početku 40 godina antisemitizam je bio na vrhuncu svog izražaja. Ideologija mržnje, netolerancije i rasizma, fašizam nije bio samo političko, režimsko i državno olićenje već i formula za organizovanje svakodnevnice. Sve što je predstavila ratna propaganda je predstavljeno kao neosporiva istina. Florin Stan smatra da antisemitizam je bio stav koji je prethodio masakar iz Odese, i logična posledica mržnje koja se širila u Evropi, naročito da bi se opravdali porazi. Florin Stan:
,, Ćinjenica da se produžilo to osvajanje Odese trebalo je da se obrazloži od strane vlade i rumunskog državnog vrha. 5 septembra 1941 godine, Jon Antonesku je tvrdio ni manje ni više da je jevrejim Sotona, to jest da bez jevrejskih komesara odavno bi rumuni bili u Odesi. U jednom informativnom biltenu za period od 10 do 14 septembra 1941 godine se preuzeo izraz Antoneskua i zaključilo se da jevreji vode rat protiv rumunskih trupa. Stiglo se do toga da se ceo jevrejski živalj smatra neprijateljem koji se bori protiv naših trupa. Do 22,23,25 oktobra, dakle do masarka iz Odese i zločina iz Dalnika, treba da imamo u vidu šta se dogodilo između 16 oktobra i početka masarka. 16 oktobra osvojena je Odesa i rumunska vojska je ušla u gradu kojeg su faktički napustile operativne sovjetske trupe. Odmah vojne patrole su beležile jevrejske kuće. Zatim, 18 oktobra osnovan je geto iz Odese u lokalnom zatvoru i do trenutka ekpslozije deo jevreja su spremnuti za proterivanje i oduzet im je prtljag. U tome se može videti da je postojao predumišljaj. “
Bilo je I onih koji su reagovali protiv tih užasnih zločina, a i same vlasti su došle do zaključka da krivice se nemogu uspostaviti tako lako kako se tada uradilo. Ponovo Florin Stan:
,, Poznat je stav gradonačelnika Odese, Germana Pantea koji 23 oktobra u zoru je bio zgrožen time što je video na raskrsnicama grada. On je preneo oficirima da od tog zločina niko više neće moći da opere Rumuniju u očima civilizovanog sveta, još više ako se ima u vidu ćinjenica da nije dokazano da žrtve tog zločina snose neku krivicu. Postojala je i istraga, ćije je rezultate general žandarmerije Konstatin Vasiliu predstavio u novembru 1941 godine Jonu Antonesku i ćiji su zaključci bili da žrtve nemogu biti optužene za eksploziju u komandi. “
Masakar iz Odese od oktobra 1941 godine bio je i na optužnici protiv Jona Anotneskua i još trojice njegovih saradnika. Oni su osuđeni na smrt i streljani u junu 1946 godine, a 2006 godine Apelacioni sud iz Bukurešta na žalbu sina jednog od četvorice optuženih ponovo je potvrdio presudu na smrtnu kaznu od pre 60 godina.
