Teutonski vitezovi na teritoriji današnje Rumunije
Srednjovekovni monaško-vojni redovi osnovani su sa ciljem širenja hrišćanstva i odbrane ili ponovnog osvajanja teritorija koje su okupirali muslimani. Najpoznatiji srednjovekovni monaško-vojni redovi bili su teutonski vitezovi, vitezovi templari i malteški vitezovi. Teutoni su na prostor karpatskog bazena došli u okviru strategije ekspanzije Zapada za osvajanje Istoka. Kralj Madjarske, Andrej II, pokušao je da ojača granicu u Istočnim Karpatima i širi katolička učenja na severu i istoku i tako su se pojavili u zoni teutonski vitezovi. Strogi i sa ratničkim duhom, osnovani u germanskom svetu, oni su primorali migratorske narode da predju u katolicizam da bi obnovili jedinstvo hrišćanske crkve. Strogost teutona bila je označena i na njihovoj heraldici, odnosno na belom štitu, jer je belo predstavilo čistoću vere, bio je crni krst, simbol žrtvovanja u ratu za odbranu veroispovesti. 1211. godine, teutoni su ušli unutar karpatskog luka i formirali snažan odbrambeni zid u Istočnim Karpatima i prema jugo-istoku, u zoni sadašnje županije Vranča.
Steliu Lambru, 02.03.2020, 12:52
Srednjovekovni monaško-vojni redovi osnovani su sa ciljem širenja hrišćanstva i odbrane ili ponovnog osvajanja teritorija koje su okupirali muslimani. Najpoznatiji srednjovekovni monaško-vojni redovi bili su teutonski vitezovi, vitezovi templari i malteški vitezovi. Teutoni su na prostor karpatskog bazena došli u okviru strategije ekspanzije Zapada za osvajanje Istoka. Kralj Madjarske, Andrej II, pokušao je da ojača granicu u Istočnim Karpatima i širi katolička učenja na severu i istoku i tako su se pojavili u zoni teutonski vitezovi. Strogi i sa ratničkim duhom, osnovani u germanskom svetu, oni su primorali migratorske narode da predju u katolicizam da bi obnovili jedinstvo hrišćanske crkve. Strogost teutona bila je označena i na njihovoj heraldici, odnosno na belom štitu, jer je belo predstavilo čistoću vere, bio je crni krst, simbol žrtvovanja u ratu za odbranu veroispovesti. 1211. godine, teutoni su ušli unutar karpatskog luka i formirali snažan odbrambeni zid u Istočnim Karpatima i prema jugo-istoku, u zoni sadašnje županije Vranča.
Akademik Joan Aurel Pop, profesor srednjovekovne istorije Univerziteta Babeš-Bojaj u Klužu, istakao je važan doprinos teutona kratkoročnom civilizovanju rumunskog prostora: Oni su dosta mnogo izgradili i dokazi koje imamo pokazuju da je tada postojalo najmanje jedna veoma značajna tvrdjava- Cruceburg, u prevodu Krstvašar. Izgradili su i druge tvrdjave na Karpatima, više nego što im je dozvolio madjarski kralj Andrej II, i tako su ušli u sukob sa politikom kralja koji je želeo da pomoću teutona ispuni svoje lokalne snove, a ne opšte ciljeve. Sveta Stolica želela je da stvori državu koja da udje u papsku riznicu, neku vrstu kraja mosta. O teutonima imamo malo podataka zato što u njihovo vreme nisu još postojale kancelarije, a Transilvanija je tek tada počela da funkcioniše kao kneževina u okviru Kraljevine Madjarske. Sa druge strane, na jugu i istoku Karpata, gde su teutoni imali veze, nisu funkcionisale centralizovane države te su izvori malobrojni, u glavnom su strani izvori, većina njih napisanih daleko od mesta gde su se stvari dešavale.
Papski dokumenti pišu da u trenutku dolaska teutona u Zemlju Brse, na ovoj teritoriji se već nastanilo lokalno mešovito rumunsko, slavensko i tursko stanovništvo. Ratoborni i misionarni duh, teutonski red trebalo je, medjutim, da se izdržava i tako je stekao privilegiju da eksploatiše rudnike zlata i srebra u Transilvaniji. Teutoni su bili i gradjevinari te su u Zemlji Brse podigli brojne utvrdjene drvene tvrdjave, uključujući i one u mestima Feldioara, Cetatea Neagra (u prev. Crna tvrdjava) i Cetatea Crucii (u prev. Tvrdjava Krsta). Osim rumuna, slavena i turaka, u Zemlji Brse bili su konizirani i nemački seljaci i zanatlije, koji su doprineli razvoju naselja Feldioara, Brašov, Kodlea, Rašnov i Prežmer. Ali teutoni su postali konkurenti Madjarske, zato što su podržali papsku moć, na uštrb madjarske vlasti. Nakon što su, na jugo-istoku Transilvanije, u nekoliko navrata teutoni pobedili kumane, to jest predstavnike azijskog naroda turskog porekla, oni su osvojili i njihove teritorije koje su stavili pod političku vlast Pape, a ne Kraljevine Madjarske. Kralj Madjarske je 1225. godine iz Zemlje Brse proterao teutonski red, čiji su vitezovi krenuli ka severu Evrope, na severo-zapadu današnje Poljske.
Nije lako pripadati onakvoj elitnoj kongregaciji. Koje uslove je trebalo da ispuni jedno lice da bi postalo član teutonskog reda saznajemo od akademika Joana Aurela Popa: Bilo je potrebno da muškarac bude monah, s jedne strane, da prihvati pravila monaškog života, koja su se sastojala iz čednosti, molitve, ali istovremeno je trebalo da bude i ratnik. Zvanje monaško-vojnih redova je bila borba s oružjem u ruci za odbranu veroispovesti i njeno širenje. Većinu članova predstavili su sinovi plemića, oni su pripadali višoj kategoriji i bili u službi ideala hrišćanstva i njegovog širenja, koji su u ono vreme bili veoma važni sa moralnog i religioznog gledišta. Srednjovekovni čovek nije mogao zamisliti život bez veroispovesti i Crkve, u uslovima neograničene privrženosti religioznom životu. Zato su ekskomunikacije u Srednjem veku imale fatalnu ulogu, jer su rušile i dezorganizovale društva. Trebalo je da pripadnici monaških redova imaju posebnu fizičku snagu i odlučnost i strogo poštuju sasvim specijalnu hijerarhiju.
Srednjovekovni monaško-vojni redovi imali su i etničku komponentu, koja se, po mišljenju akdemika Joana Aurela Popa, razvijala i postala oblik manifestacije budućeg nacionalnog identiteta, kao i u slučaju teutona: Postojala je i nacionalna komponenta, jer su teutonski red osnovali germanski narodi, a red vitezovih templara francuzi. Poznat je sukob templara sa Kraljem Francuske Filipom IV Lepim, koji im je zapečatio sudbinu. Ovi redovi su imali etnički naboj, koji je zatim postao nacionalni, jer kasnije su teutonski vitezovi ušli u službu Svetog rimsko-nemačkog carstva i borili se protiv poljaka, koji su bili, takodje, katolici.
Posle odlaska sa sadašnje teritorije naše zemlje, teutoni su bili još jednom prisutni u istoriji Rumuna. Ovo se dogodilo 1410. godine, kada je vladar Moldove, Aleksandar Dobri, uputio vojni korpus da se bori na strani poljsko-litvanske alijanse protiv teutona u bitci u Marijenburgu.
