Schengen-Austria numa s’ncuntreadză
Austria dimăndă că tradzi măna andicra di aderarea cu tuti arădărikili a Româniillei şi ali Vărgărie tu cumata Schengen, aţelu ditu soni keadicu ti ateali dauă văsilii ditu apirita europeană după ţi cabaia multu kiro aştiptară aestu lucru.
Tașcu Lala, 10.12.2024, 23:10
Ministurlu austriac ti lucre di năuntru, Gerhard Karner, dimăndă că văsilia a lui numata va s’ncuntreadză ti aprukearea ali Românie şi Vărgărie tru Cumata Schengen şi cu sinurli terestri. Ună apofasi va s’hibă loată, stămâna aesta, Bruxelles, la andamasea miniştrilor europeañi ti lucre di năuntru şi justiţie, iu, tra s’poată s’hibă vulusită, ari ananghi di unanimitatea di voturi di partea statilor membre ali UE. Austria s-ncuntră tră lărdzearea Schengen aoa şi doi ani, acă eara fapti urminii di Comisia Europeană (CE), di itia că lugursi că sinurli externi ali UE nu suntu dipu ghini viglleati tru România şi Vărgăria dinintea ali imigraţie paranomu. Gerhard Karner exighisi căţe căftărli ali Austrie mutrinda combătearea imigraţillei paranomu feaţiră tra să scadă numirlu di migranţă interceptaţ tru aprukearea a sinurlui cu Ungaria, nai ma ufilisită cali ti intrari arifugaţlli tru văsilia a llei.
Aestă ñicurari babageană cu triţearea paranomu a sinurlui nu vrea s’facă cara nu vrea nă ncuntramu pănă tora – cundille ufiţialu di Viena. Avum anlu ţi tricu 70.000 di interceptări maş până tru sumedru şi maş 4.000 tru idyiulu kiro di estanu nica adăvgă Karner, ama dotu nu easti sigura că migranţălli paranomu agiundzea tru Austria pritu România. Tru andreu 2023, Consiliul UE apufusi s’aproaki tru cumata di urdinari eleferisită Vărgăria şi România, membri ali UE ditu 2007. Ateali dauă văsilii eara aprukeati ama parţialu ti Acordul Schengen tru marţu 2024, controalili paşapoartiloru ditu zona Schengen hijnda scoasi di pi lucru tră aţelli cari trecu sinurlu pi calea aerlui şi pri amari.
Miniştrilli ti lucre di năntru ali Austrie, Românie şi Vărgărie, cata cumu şi prezidenţillea ali Ungarie tru cadrul a Consiliului UE, s’akicăsiră, nu di multu kiro, ti ună nău mănuclliu di misuri di securitati la sinuru. Uidisitu cu documentulu simnatu Budapesta, tamamu şi dupu aderarea terestră, va s’aibă un kiro di tranziție, di 6 meşi, ti controali la sinurlu ali Românie cu Ungaria și cu Vărgăria, hiinda ună căftari bagată di Austria. La sinurlu vărgaru-gărţescu eali ama numata va s’hibă tu practico. România tricu pritu ma multi rapoarti di evaluari Schengen ninti di 2011, protlu vade borgi ti intrarea tru aestă arădăriki. Cama deapoa, pi hiotea a kirolui, văsilii, cata cumu Franța, Ghirmănia, Belgia, Suedia, Finlanda, Olanda ică Austria s-ncuntrară ti aderarea ali Românie cu aduteari aminti problimili ligatu di aruşfeti, crima organizată, reformili judiţiari și migrație.
Tru mai 2022, CE năpoi făţea urminii că Vărgăria, România și Croația s’hibă aprukeati tu arădărikea Schengen. Văsilia ditu soni, membră ali UE ditu 2013, intră, la 1 di yinaruu 2023, emu tu ardărikea di urdinari elefterisită emu tu naeaua euro, kiro tu cari România și Vărgăria nica aştiptară. Tru sumedru 2024, Parlamentul Europeanu vulusi ună nauă rezoluție – patra di aestă turlie ditu 2011 pănu di adză – pritu cari căfta aprukearea ntrăoară ali Vărgărie și Românie. Schengen easti nai ma marea arădăriki di urdinari elefterisită ditu lume. Tru aestu kiro, anvăleaşti cama di 4 miliuñi di kilometri pătraț, cu ună populație di aproapea 420 di miliuñi di oamiñi și cu aţeali 27 di văsilii.
Autoru: Mihai Pelin
Armănipsearea: Taşcu Lala
