Pirmithi – Natlu a prințesâl’ei Savitri ică Vrearea di dadă (pirmithu indianu)

di Nicolae Batzaria ș-adus pi armâneaști di Mihali Prefti   Puteț s-ascultaț aoa pirmithlu spusu di Cristian Stere

Tașcu Lala, 29.09.2026, 21:40

Prințulu Narpola lo nveastâ prințeasa Savitri, nai ma mușatâ prințeasâ di tutâ India. Tata a prințeasâl’ei Savitri, ți eara multu avutu ș-pututu, ama ș-multu mintimenu, avea tu miraki s-adarâ nâ numtâ mari cari s-țânâ dzâli multi, cumu nu s-avea faptâ altâoarâ. Dauâ sâptâmâñi țânu uspețlu ș-furâ câlisiț oaspiț mulțâ ditu tuti cornurli ali Indii. Dupâ numtâ nveasta ațea naua, prințeasa Savitri, prindea s-neagâ s-bâneadzâ la gionli a l’ei, tu-unâ pâlati alargu di loclu iu s-amintă.

Seara prindu dzuua di vgari, avdzâta gârdinâ a pâlatil’ei a tatâlui ali Savitri eara nica luñinatâ cu ñil’i ș-ñil’i di lănghi ș-lumbărdzâ. Pi balconi, cânta ș-giuca avdzâtili giucâtoari Indiani, cl’imati baladiri. Nveasta nauâ șidea pi balconi ningâ yrambo, c-unu sumarâsu ca lilici ș-mușatâ ca nâ dzânâ ditu yisi. Eara alâxitâ t-unâ fustani albâ, curuitâ ditu unâ pândzâ fârâ uidii ș-cusutâ cu hiri di-asimi. Câtu multu anyilicea di mușuteațâ prințeasa, anda mutrea cu ocl’il’i a l’ei mări ș-lăi ș-anda dișcl’idea budzâli t-unu dulți sumarâsu ca di trandafilâ!

Unâ hopâ, Savitri si șuțâ câtâ nuntru tu pâlati și-antribă unâ huzmikearâ: “Iu easti doda a mea, Nair, cari mi-antrică cu lapti ș-mi ligână mbrațâ anda ñicâ? Cl’iamâ-u s-yinâ aua, că nu-u vidzui di tahina.” Prințeasa Savitri intră tu saloni, ta s-așteaptâ doda. Dupâ niheamâ di oarâ, vini doda di-adunu c-unâ moași bitârnâ ca kirolu.

“Nair, âl’i dzâsi prințeasa mârinatâ, noaptea aesta easti ațea ditu soni noapti ți-u trecu la pâlatea a tatâlui a meu, ș-di mâni va s-ahurhească ti mini unâ banâ nauâ. Tini, cari hii unâ masturâ tu-angucearea a yinitorlui, voiu s-ñi-aspuñi tihea a mea și soartea ți mi-așteaptâ.

Nair mută ocl’il’i câtrâ Savitri, ditu cari cura șopatu di lăcrâñi, ș-apândisi, azburânda araru ș-pi-ayalea: “Tora câtu bitisii ti-adhyivâsiri tu steali yinitorlu a tău, ama va ti-anvirinu ma s-ț-aspunu tutu ți-adhyivâsii.”

“Aspuni-ñi tutu, aspuni-ñi tutu averlu!” li pricâdzu Savitri.

“Ghini maca, va ț-aspunu tutu. Va s-hii multu vrutâ di gionli a tău, va s-hii hârsitâ, ș-dupâ unu anu va s-amințâ unu natu di-unâ mușuteațâ fârâ aspuniri, ama, anda natlu va s-aumplâ doi añi, va s-yinâ unu duhu arău ș-va-lu arâkească ș-va-lu ducă tu-amirâria a Moartil’ei și-a Aumbriloru.”

Anda avdzâ aesti pridzâțeri, Savitri armasi ndauâ sticuri di oarâ ca mintitâ și-andârlâsitâ. Dapoa, s-ansirină pali tu fața și-apândisi cu boațea a l’ei dulți și-andilicatâ: “Buna a mea Nair, va s-câftămu unu duhu bunu ți va-lu avinâ duhlu arău.”

Dealihea mușata prințeasâ Savitri fu hârsitâ ș-dupâ unu anu di la ancurunari amintă unu natu, ți-avea ocl’il’i tutu ahântu lăi ș-mușaț ca nâsa. A tutâloru anvârliga di ea, Savitri lâ s-pârea că-i multu hârsitâ. Averlu easti că nâsa u tirâñiusea unu gaile ahândosu: “Va s-facă ațea ți-l’i avea pridzâsâ Nair?”

Ñiclu Namur, că ași lu cl’ima ficiuriclu, avea s-ancl’idâ pisti trei dzâli ilikia di doi añi. Aestâ dzuuâ eara aștiptatâ di Savitri cu lâhtari ș-cutromu.

Ș-ia că vini dzuua a ațea, unâ dzuuâ ți prindea s-hibâ dzuuâ di sârbâtoari, ama Savitri nu mata ștea cumu sâ-și ascundâ frixea ți-u avea acâțatâ. Ași lo natlu ș-neasi singurâ cu elu la pomlu aumbrosu ditu fundulu di gârdină a pâlatil’ei:

“Adi s-nemu,” âl’i dzâsi al Namur, hârsinda-lu ș-hâidipsinda-lu, “s-câftămu lilici mușati ș-fituri zuyrâpsiț tu tuti hromili.”

Ș-mizi șidzurâ tu-aumbra a poñiloru ș-Namuru lu-acâță dinapandiha unu somnu ahândosu!.. “Alasâ-mi!”, u pâlâcârsi elu dadâ-sa, “s-dormu niheamâ.”

Ama, aclo iu-lu țânea pi dzinucl’i, Savitri duki că trupiclu al Namur s-adra greu ș-limnusea. Acâțatâ di cutromu, mută ocl’lil’i, că avdzâ unu șușuru di frândzâ anvârliga di ea. Vidzu unâ
boi di omu ca ditu altâ lumi, alâxitâ tu-aroșu ș-țânânda tru mânâ unâ sfindukițâ di malmâ. Tu sfindukițâ eara ancl’isâ unâ pârumbâ albâ; pârumba aestâ eara suflitlu a natlui Namur. Ațea boi di omu ți-avea vinitâ ș-cari eara duhlu arău, ankisi s-dipârteadzâ, alâgânda avrapa.

Savitri bâgă pi iarbâ truplu farâ di suflitu al Namur, și-ahurhi s-alagâ dupâ duhlu ațelu arău și-s lu pâlâcârseascâ. Alâgă, alâgă multu kiro, fârâ s-dukeascâ di calea lungâ ți-u avea faptâ. S-avea adratâ ascutidi, avea datâ luna, și Savitri alâga dipriunâ. Alâga ș-pâlâcârsea duhlu ațelu arău: “Dă-ñi, dă-ñi nâpoi ficiuriclu a meu!”

Doamne! di iu afla ahântâ ipati di-alaga fârâ s-câpâiascâ? Alâgă tutâ noaptea, și-anda apiri pali, Savitri s-află t-unâ vuloagâ di-unâ mușuteațâ ți nu-ari aspuniri. Tu iarba veardi ș-crehtâ fitrusirâ ñil’i ș-ñil’i di lilici, cari di cari ma mușatâ ș-ma muscuvulsitâ.

Tu vuloaga ațea eara unâ mulțâmi di ficiuriț, cari, purtândalui câruñi di trandafili, giuca ș-cânta cântiți di unâ mușuteațâ anghilikeascâ. Ficiurițl’i u cl’imarâ și Savitri s-gioacâ s-gioacâ și-s cântâ cu el’i.

Duhlu ațelu arău dânâsi ș-dzâsi: “Savitri, ședz, arihnisea-ti ș-tradzi mânâ di calea ți vanatu u-adari. Ședz ș-aleadzi nai ma mușatlu di ficiurițl’i aeșțâ. L’ia-lu cu tini ș-elu va ti-adarâ s-agârșeșțâ di natlu ți-lu kiruși.”

Ama Savitri l’i-apândisi: “Va ti-avinu pritu munțâ ș-văl’iuri ș-nu va ti-alasu pânâ nu va-ñi dai nâpoi suflitlu a natlui a meu.”

Duhlu ațelu arău xana-ankisi calea. Cicioarli a mâratâl’ei Savitri si umflarâ ș-sândzânarâ. Ama iea alâga tutu ninti. Alâgă, alâgă pânâ ți unâ furtunâ fuviroasâ l’i-antunică ocl’il’i.

Dapoa, si-află t-unâ gârdinâ largâ amplinâ di poñi gâna di yimiși.
Aua duhlu ațelu arău astâmâsi pali și-l’i dzâsi: “Savitri, pi poñil’i aeșțâ ari nai ma buni yimiși, yimiși ți va țâ ayâliseascâ foamea ș-seatea. Mâcâ, apustusea-ti, ș-dapoa toarnâ-ti acasâ. Gionli a tău ti-așteaptâ gâilipsitu, iara pi mini nu va s-poț s-mi-aviñi pritu lumea a Moartil’ei și-a Aumbriloru.

Ama Savitri l’i-apândisi: “Va ti-avinu pânâ cându va țâ hibâ multâ ñilâ ș-va-ñi torñi suflitlu a natlui a meu.”
Duhlu ațelu arău ș-lo pali calea, alâgânda indunatu ș-nârâitu, astrâbâtânda munțâ ampliñi di neuri ți nu s-tukescu vârnâoarâ. Cicioarli aspânticati ș-sândzânati a prințeasâl’ei Savitri ansimna cu dămki di sândzâ aroși calea pritu neauâ.

Diunâcali, duhlu ațelu arău dânâsi di-alâgari. Pi coasta amplinâ di neauâ a muntilui si dișcl’idea unâ guvâ mari, unâ intratâ fârâ bitisitâ, pritu cari trițea unâ mulțâmi di pândicoț, cathiunu purtânda unu cufaru di kețari scumpi.

“Aua,” dzâsi duhlu arău, “himu tu-amirâria a pândicoțloru ditu munțâ. Dânâsea-ti aua, Savitri, că nu va s-pot s-treț di sinurli a aestâi amirârii! Pândicoțl’i, cari suntu hiri vluyisiti, va țâ ayâlisească foamea ș-seatea cu mâcări buni ș-biuturi aleapti, va țâ da ahânti multi kețari scumpi, că va s-agiundzâ nai ma avuta prințeasâ di pisti locu.”

“Ti mini,” astrigă Savitri, “nu-ari avuțâl’i ș-ni harauâ fârâ natlu a meu. Dă-ñi-lu nâpoi! Ai-țâ ñilâ di dorlu ș-ponlu a meu!”

Duhlu ațelu arău astâmâsi ma ghini ta sâ-u mutreascâ Savitri. Avea unâ mutritâ amplinâ di ciudii ș-aynânghipsiri. Ocl’il’i a lui nu mata eara-l’i arăl’i. “S-hibâ pri volea a ta!” dzâsi
nâsu. “Giuneasca a ta vreari di mumâ azvimsi moartea!”

Unu bubuitu vârtosu adră ca Savitri s-cadâ mpadi, tu nidukeari. Anda âși xana-amintă siniștearea, poñil’i ditu fundulu a gârdinâl’ei di la pâlatea a gionilui a l’ei u-anvâlea cu-aumbra a loru. Savitri țânea mbrațâ vrutlu a l’ei natu, Namur, cari dișcl’idea pi-ayalea ocl’il’i dulți ș-lăi, di canda si diștipta ditu unu somnu lungu ș-isihu…