30 di aňi di la Piața-a Universitatillei
Eugen Coroianu, 23.04.2020, 21:25
Tu aesti dzâli tru cari adunărli publiţi nu suntu aprukeati di itia-a pandemiillei di coronavirus, vahi româňilli ș’aduc aminti ti fenomenlu “Piața ali Universitati”. Fitrusitu tru capitala București aoa şi 30 di aňi, dupu maşi ndoi meşi di la Revoluția dit 1989, fenomenlu vrea s’alasâ toru ti multu kiro tru suţiitatea românească și s’agiungâ un semnu ti alumta anti-comunistâ. Niakicâsitu dipu ghini tu aţel kiro di unâ suţiitati ţi cât avea işitâ ditu dzâţ di aňi di totalitarismu, fenomenlu adusi unâ ampârţari suţialâ greauâ și easti mutrit, vahi, tu lenu turlii di noimi și dzuua di azâ, acâ pârerli la mulţâ s’alâxirâ.
Tu 22 di apriiur 1990, ňilli di oamiňi niifharistusiţ ti catastisea politicâ dit vâsilie sadunarâ tru “Piața ali Universitati” — tu misuhorea-a Bucureștiului – și u spusirâ cu numa “protlu locu elefter di neo-comunismu”. Protestili eara ndriptati contra al Ion Iliescu și alântoru foști lideri a Partidlui Comunistu Român, cari u-avea priloatâ cumândusearea-a statlui după Revoluție. Ma amânatu, ndauâ dzăţ di oamiňi au-acâtarâ/ aputrusirâ didipu pâzarea, a deapoa minarea ntrâoarâ s’teasi, dupâ ţi Ion Iliescu lli-aspusi participantâlli cu numa “golaňi”. Ndrupâtâ di forți politiţi di dreapta, minarea debută tru mplinâ campaňie electorală ti protili alidzeri post-comunisti, ţânu 53 di dzâli și fu curmatâ preşcav di minerlli dit un bazinu carbonifer ditu notlu a vâsiliillei. Acțiunea fu spusâ cu numa “Mineriadă” și fu sertu cutugursitâ di Occidentu și unâ parti a suţiitaillei ţivilâ. Ion Iliescu și naua puteari di stânga amintată dit alidzerli ţânuti furâ stipsiţ că lâ grirâ și-lli nţâparâ minerlli contra-a maňifestanțâloru, cari ma largu mutarâ cap tu unâ scarâ cama ňicâ, stepsuri niaprukeati pânâ dzuua di azâ. Emil Constantinescu, ţi ma ninti eara profesor a Universitatillei București cari delimitează unâ dit ârkili a Pâzarillei ali Universitati și ţi ndrupa fenomenlu, zburaşti, azâ, ti aestu ca trâ “unâ sculie a democrațiillei”.
Agiumtu tru 1996 prezidentu ali Românie, Constantinescu spuni că oamiňilli ti u-avea putearea tu aţel kiro avea asparizma câţe oamiňilli va u kearâ fricâ ditu suflitu, di furteaţa-a averlui şi a pistillei tru idealuri. El agiundzi pi isapea că, după treidzăţ di aňi, evenimentili di atumtea agiumsirâ istorie. Unâ istorie cari nâ adusi tru Uniunea Europeană, tru Suţata Nord-Atlantică şi tru arada-a democraţiilor anvârtuşiti. Nâ ampulisimu cu alti dificultăţ, cu alti provocări şi incertitudiňi, cu multă dezbinari şi cu unâ altâ dalgâ di duşmânille, cari s’mută di pi geadei tru şingirili di suţializari, faţi timbihi aţelu di ma ninti cap a statlui. Sctearea tu migdani diznău a aţiloru momenti di luňină tru kisâ poati s’nâ agiutâ s’anâkisimu nu maşi virusurli cari nâ contamineadză truplu, ama aţeali cari nâ contamineadză conştiinţa şi s’akicâsimu că maşi deadunu putem s’aprâfâtâsimu, cundilleadzâ Emil Constantinescu.
Ngrâpsearea: Eugen Coroianu
Armânipsearea: Taşcu Lala
